Wyświetlany jest surowy Markdown: nie udało się wczytać renderera.
## Cel
Zamienić własny komputer w mały serwer WWW, otworzyć jego stronę w przeglądarce i obserwować, jak serwer zapisuje każde otrzymane żądanie. Na własne oczy zobaczysz żądanie i odpowiedź znane z lekcji.
## Cele
- Uruchomić mały serwer WWW na własnym komputerze i otworzyć go w przeglądarce.
- Odczytać linię dziennika serwera i powiedzieć, co oznacza każda jej część.
- Wyjaśnić, czym jest `404`, i zobaczyć go w działaniu.
## Wymagania wstępne
- [Lekcja z tego modułu](lesson.pl.md).
- Umiesz otworzyć terminal i poruszać się między folderami ([moduł 02](../02-terminal-basics/README.pl.md)).
- **Python 3**. Sprawdź, wpisując w terminalu `python3 --version` (macOS i Linux) lub `python --version` (Windows). Powinno wypisać coś w rodzaju `Python 3.12.3`; wystarczy dowolna wersja 3.x.
- Przeglądarka internetowa i zwykły edytor tekstu (Notatnik, TextEdit w trybie zwykłego tekstu, gedit, VS Code…).
> [!WARNING]
> Serwer, który uruchamiasz, jest dostępny tylko z **Twojego komputera** dzięki `--bind 127.0.0.1`. Nie usuwaj tej opcji i zatrzymaj serwer (Krok 5), gdy skończysz. Windows może zapytać, czy zezwolić Pythonowi na dostęp przez zaporę; przy tej opcji możesz bezpiecznie wybrać **Anuluj** lub **Odmów**.
## Architektura
<figure class="diagram" style="--dg-w: 1000px"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" class="dg" viewBox="0 0 1000 380" width="1000" height="380" role="img" aria-labelledby="webserver-lab-architecture-pl-title webserver-lab-architecture-pl-desc" font-family="Inter, system-ui, -apple-system, Segoe UI, Roboto, sans-serif" xml:lang="pl">
<title id="webserver-lab-architecture-pl-title">Układ laboratorium: serwer WWW i przeglądarka na tym samym komputerze</title>
<desc id="webserver-lab-architecture-pl-desc">Wszystko dzieje się w jednej strefie, na Twoim komputerze. Przeglądarka z adresem http://127.0.0.1:8000 wysyła żądanie, strzałka 1, do serwera WWW w Pythonie uruchomionego poleceniem python3 -m http.server 8000 --bind 127.0.0.1. Serwer czyta plik index.html z folderu ~/my-website i odsyła go jako odpowiedź, strzałka 2. W terminalu, w którym działa serwer, dla każdego żądania pojawia się jedna linia dziennika, na przykład GET ukośnik ze statusem 200 oraz GET ukośnik x ze statusem 404. Notatka mówi, że 127.0.0.1 oznacza ten komputer, więc nikt inny nie dotrze do serwera.</desc>
<rect class="dg-bg" x="0.5" y="0.5" width="999" height="379" rx="16" fill="#ffffff" stroke="#e3e3dd"/>
<g class="dg-l1"><rect class="dg-tint" x="20" y="20" width="960" height="340" rx="16" fill="#f0f6f9" stroke="#9ac3d9" stroke-width="1.2" stroke-dasharray="6 5"/>
<g class="dg-icon" transform="translate(36 33) scale(0.7500)" fill="none" stroke="#0369a1" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><path d="M20 16V7a2 2 0 0 0-2-2H6a2 2 0 0 0-2 2v9m16 0H4m16 0 1.28 2.55a1 1 0 0 1-.9 1.45H3.62a1 1 0 0 1-.9-1.45L4 16"/></g>
<text x="62" y="47" font-size="13" class="dg-ink" fill="#0369a1" font-weight="700">Twój komputer</text></g>
<rect class="dg-card" x="44" y="70" width="290" height="150" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-l1"><g class="dg-icon" transform="translate(60 86) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#0369a1" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><circle cx="12" cy="12" r="10"/><path d="M12 2a14.5 14.5 0 0 0 0 20 14.5 14.5 0 0 0 0-20"/><path d="M2 12h20"/></g></g>
<g class="dg-l1"><text x="102" y="107" font-size="15" class="dg-ink" fill="#0369a1" font-weight="700">Twoja przeglądarka</text></g>
<text x="62" y="138" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">Pasek adresu:</text>
<text x="62" y="168" font-size="14" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="600" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">http://127.0.0.1:8000</text>
<rect class="dg-card" x="500" y="70" width="460" height="150" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-l2"><g class="dg-icon" transform="translate(516 86) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#15803d" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><rect width="20" height="8" x="2" y="2" rx="2"/><rect width="20" height="8" x="2" y="14" rx="2"/><path d="M6 6h.01"/><path d="M6 18h.01"/></g></g>
<g class="dg-l2"><text x="558" y="107" font-size="15" class="dg-ink" fill="#15803d" font-weight="700">Serwer WWW w Pythonie</text></g>
<text x="518" y="138" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">Uruchomiony poleceniem:</text>
<text x="518" y="168" font-size="14" class="dg-text" fill="#17171c" font-weight="600" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">python3 -m http.server 8000 --bind 127.0.0.1</text>
<rect class="dg-card" x="688" y="238" width="272" height="104" rx="12" fill="#ffffff" stroke="#cfcfc8"/>
<g class="dg-l3"><g class="dg-icon" transform="translate(704 254) scale(1.2500)" fill="none" stroke="#b45309" stroke-width="1.8" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"><path d="M20 20a2 2 0 0 0 2-2V8a2 2 0 0 0-2-2h-7.9a2 2 0 0 1-1.69-.9L9.6 3.9A2 2 0 0 0 7.93 3H4a2 2 0 0 0-2 2v13a2 2 0 0 0 2 2Z"/></g></g>
<g class="dg-l3"><text x="746" y="275" font-size="14" class="dg-ink" fill="#b45309" font-weight="700">~/my-website</text></g>
<text x="706" y="306" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">index.html</text>
<text x="706" y="326" font-size="13" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="500">plik wysyłany przez serwer</text>
<g class="dg-l3"><path class="dg-stroke" d="M830 222V234" stroke="#b45309" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<g class="dg-l3"><path class="dg-stroke" d="M824 229l6 8 6-8" stroke="#b45309" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<text x="842" y="233" font-size="11.5" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="600">czyta</text>
<g class="dg-l1"><path class="dg-stroke" d="M338 112H486" stroke="#0369a1" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<g class="dg-l1"><path class="dg-stroke" d="M481 106l8 6-8 6" stroke="#0369a1" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<g class="dg-l1"><rect class="dg-bg-plain" x="376.02" y="82" width="75.96" height="24" rx="12" fill="#ffffff"/><text x="414" y="98.5" font-size="11.5" class="dg-ink" fill="#0369a1" font-weight="600" text-anchor="middle">1 żądanie</text></g>
<g class="dg-l2"><path class="dg-stroke" d="M496 180H348" stroke="#15803d" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<g class="dg-l2"><path class="dg-stroke" d="M353 174l-8 6 8 6" stroke="#15803d" stroke-width="2.5" fill="none" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/></g>
<g class="dg-l2"><rect class="dg-bg-plain" x="375.58" y="186" width="88.84" height="24" rx="12" fill="#ffffff"/><text x="420" y="202.5" font-size="11.5" class="dg-ink" fill="#15803d" font-weight="600" text-anchor="middle">2 odpowiedź</text></g>
<rect class="dg-card" x="44" y="238" width="620" height="104" rx="12" fill="#17171c" stroke="#17171c"/>
<text x="62" y="262" font-size="12" class="dg-muted" fill="#b8b8c4" font-weight="700">Tu pojawia się jedna linia na żądanie</text>
<text x="62" y="290" font-size="12.5" class="dg-text" fill="#e8e8ee" font-weight="500" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">127.0.0.1 - - "GET / HTTP/1.1" 200 -</text>
<text x="62" y="312" font-size="12.5" class="dg-text" fill="#e8e8ee" font-weight="500" font-family="JetBrains Mono, ui-monospace, Menlo, Consolas, monospace">127.0.0.1 - - "GET /x HTTP/1.1" 404 -</text>
<text x="960" y="52" font-size="12" class="dg-muted" fill="#5c5c68" font-weight="600" text-anchor="end">127.0.0.1 oznacza "ten komputer": nikt inny nie dotrze do Twojego serwera</text>
</svg></figure>
*Rysunek 1. Przeglądarka to klient, program w Pythonie to serwer, a terminal pokazuje linię dla każdego żądania.*
## Kroki
### Krok 1 — Utwórz folder z jedną stroną internetową (8 min)
Serwer WWW potrzebuje plików do udostępniania. Tworzysz folder o nazwie `my-website` i umieszczasz w nim jedną stronę.
W terminalu utwórz folder i wejdź do niego:
```bash
mkdir ~/my-website
cd ~/my-website
```
W Windows PowerShell te same dwie linie działają bez zmian.
`mkdir` tworzy folder, `~` to Twój folder domowy, a `cd` wchodzi do niego. Teraz otwórz edytor tekstu i utwórz w tym folderze plik o nazwie **`index.html`** dokładnie z taką zawartością:
```html
<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
<meta charset="utf-8">
<title>Moja pierwsza strona internetowa</title>
</head>
<body>
<h1>Witaj z mojego własnego serwera!</h1>
<p>Ta strona to plik na moim komputerze.</p>
</body>
</html>
```
To jest HTML. `<h1>` oznacza duży nagłówek, a `<p>` akapit. Tekst w `<title>` pojawia się na karcie przeglądarki. Zapisz plik, upewniając się, że nazwa to `index.html`, a nie `index.html.txt` (Windows domyślnie ukrywa rozszerzenia; w Notatniku „Zapisz jako typ" musi mieć wartość „Wszystkie pliki").
Sprawdź, czy plik tam jest:
```bash
ls
```
W Windows PowerShell `ls` też działa.
Oczekiwany wynik:
```text
index.html
```
Dlaczego `index.html`? Gdy ktoś prosi serwer WWW o `/`, serwer szuka pliku o tej nazwie. To domyślna strona główna.
### Krok 2 — Uruchom serwer (5 min)
Nadal w `~/my-website` wykonaj:
```bash
python3 -m http.server 8000 --bind 127.0.0.1
```
W Windows użyj `python` zamiast `python3` (lub `py`, jeśli nie znaleziono `python`).
Oczekiwany wynik:
```text
Serving HTTP on 127.0.0.1 port 8000 (http://127.0.0.1:8000/) ...
```
Linia po linii, polecenie oznacza:
- `python3 -m http.server` uruchamia mały serwer WWW dołączony do Pythona. Udostępnia pliki folderu, w którym jesteś.
- `8000` to **port**, numer drzwi (lekcja wyjaśniała porty).
- `--bind 127.0.0.1` sprawia, że nasłuchuje tylko na `127.0.0.1`, adresie, który zawsze oznacza „ten komputer".
Terminal wygląda teraz na „zawieszony": nie pojawia się nowy znak zachęty. To normalne. Serwer działa i czeka na żądania, a to okno terminala jest miejscem, w którym zdaje raport. Zostaw je otwarte.
> [!NOTE]
> Jeśli zobaczysz `OSError: [Errno 98] Address already in use` (w Windows komunikat o zajętym adresie), inny program już używa portu 8000. Wybierz inny port, na przykład `8001`, i używaj go wszędzie tam, gdzie to laboratorium mówi o 8000.
### Krok 3 — Odwiedź stronę i przeczytaj dziennik (8 min)
Otwórz przeglądarkę i wpisz w pasku adresu ten adres:
```text
http://127.0.0.1:8000
```
Powinieneś zobaczyć stronę z dużym nagłówkiem „Witaj z mojego własnego serwera!" oraz kartę zatytułowaną „Moja pierwsza strona internetowa". Właśnie użyłeś komputera jednocześnie jako klienta (przeglądarka) i serwera (Python).
Teraz spójrz na terminal. Pojawiły się nowe linie. Data i godzina na Twoim ekranie będą inne, a przeglądarka może też pokazać drugą linię dla `/favicon.ico`, małej ikony karty, o którą zawsze prosi:
```text
127.0.0.1 - - [07/Nov/2026 21:48:34] "GET / HTTP/1.1" 200 -
```
Czytaj ją od lewej do prawej:
| Część | Znaczenie |
|---|---|
| `127.0.0.1` | Kto poprosił: adres klienta. Tutaj to Twój własny komputer. |
| `- -` | Dwa pola, które serwery mogą wypełniać danymi logowania. Tutaj nie są używane. |
| `[07/Nov/2026 21:48:34]` | Kiedy dotarło żądanie. U Ciebie będzie bieżąca data i godzina. |
| `"GET / HTTP/1.1"` | Żądanie: metoda `GET` („wyślij mi to"), ścieżka `/` (strona główna) i wersja HTTP. |
| `200` | Kod stanu: OK, serwer znalazł plik i go wysłał. |
| `-` | Rozmiar odpowiedzi, który ten prosty serwer pozostawia pusty. |
Zastanów się, zanim otworzysz odpowiedź: nigdy nie wpisałeś `index.html` w adresie, więc dlaczego serwer go wysłał?
<details>
<summary>Pokaż odpowiedź</summary>
Ścieżka w żądaniu to było tylko `/`. Serwer WWW odpowiada na `/` domyślną stroną folderu, która nazywa się `index.html`. Mógłbyś też wpisać `http://127.0.0.1:8000/index.html` i dostać tę samą stronę. Odśwież ten adres i zajrzyj do dziennika: pojawia się nowa linia `GET /index.html`.
</details>
### Krok 4 — Zmień stronę, a potem poproś o stronę, która nie istnieje (6 min)
Serwer nie trzyma strony w pamięci: za każdym razem czyta plik. Możesz więc zmienić stronę, niczego nie restartując.
Otwórz `index.html` w edytorze, zmień tekst wewnątrz `<p>…</p>` na coś nowego, na przykład `Właśnie edytowałem tę stronę!`, i zapisz. Wróć do przeglądarki i **odśwież** ją (F5 lub Cmd+R na Macu). Pojawia się nowy tekst. W terminalu pojawiła się nowa linia `GET / ... 200`.
Teraz poproś o plik, który nie istnieje. W pasku adresu wpisz:
```text
http://127.0.0.1:8000/about.html
```
Przeglądarka pokazuje stronę błędu „Error response: Error code: 404, Message: File not found". Spójrz na terminal:
```text
127.0.0.1 - - [07/Nov/2026 21:48:34] code 404, message File not found
127.0.0.1 - - [07/Nov/2026 21:48:34] "GET /about.html HTTP/1.1" 404 -
```
Co zmieniło się w porównaniu z pierwszą linią dziennika i czy 404 oznacza, że serwer jest zepsuty?
<details>
<summary>Pokaż odpowiedź</summary>
Ścieżka to teraz `/about.html`, a kod stanu to `404` zamiast `200`. 404 **nie** oznacza, że serwer jest zepsuty: serwer działa dobrze i odpowiedział, mówiąc „nie mam pliku pod tą ścieżką". W tym przypadku pliku nie ma w `~/my-website`. Jako wyzwanie możesz utworzyć `about.html` i odświeżyć; 404 zmieni się w 200.
</details>
### Krok 5 — Zatrzymaj serwer (3 min)
Przejdź do terminala, w którym działa serwer, i naciśnij **Ctrl+C** (przytrzymaj klawisz Ctrl i naciśnij C).
Oczekiwany wynik:
```text
Keyboard interrupt received, exiting.
```
Znak zachęty wraca. Teraz przejdź do przeglądarki i odśwież stronę: pokaże błąd w rodzaju „Nie można nawiązać połączenia" lub „Nie można uzyskać dostępu do witryny". Nikt już nie nasłuchuje na porcie 8000, więc żądanie nie dostaje żadnej odpowiedzi. To co innego niż 404, gdzie serwer odpowiada.
## Weryfikacja
Laboratorium jest ukończone, jeśli:
- Przeglądarka pokazała Twoją stronę „Witaj z mojego własnego serwera!" pod adresem `http://127.0.0.1:8000`, gdy serwer działał.
- Terminal pokazał dla niej linię dziennika kończącą się na `200` oraz linię kończącą się na `404` dla brakującej strony.
- Po Ctrl+C przeglądarka nie mogła się już połączyć.
## Rozwiązywanie problemów
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| `python3: command not found` | Python nie jest zainstalowany, albo w Windows nazywa się `python` | Zainstaluj Pythona 3 z python.org, a w Windows wpisuj `python` lub `py` zamiast `python3` |
| `Address already in use` | Inny program używa portu 8000 albo serwer już działa w innym terminalu | Zatrzymaj drugi albo użyj innego portu, np. `8001`, w poleceniu i w adresie |
| Przeglądarka pokazuje „Directory listing for /" lub 404 dla `/` | Serwer uruchomiono w złym folderze albo plik nie nazywa się `index.html` | Naciśnij Ctrl+C, wykonaj `cd ~/my-website`, sprawdź przez `ls`, że `index.html` jest na liście, i uruchom ponownie |
| Zmiany się nie pojawiają | Strona jest w pamięci podręcznej albo plik nie został zapisany | Zapisz plik, a potem wymuś odświeżenie (Ctrl+F5 lub Cmd+Shift+R na Macu) |
| `index.html.txt` na liście | Edytor dodał `.txt` | Zapisz ponownie jako „Wszystkie pliki" z nazwą `index.html` |
## Wyzwanie (opcjonalne)
1. Dodaj drugą stronę, `about.html`, z Twoim imieniem w nagłówku, i podlinkuj ją z `index.html` za pomocą `<a href="about.html">O mnie</a>`. Kliknij link i znajdź odpowiadającą mu linię w dzienniku.
2. Zatrzymaj serwer i uruchom go na porcie 9000. Jaki adres musisz teraz wpisać w przeglądarce?
## Sprzątanie
Laboratorium utworzyło jeden folder i nic więcej. Upewnij się, że serwer jest zatrzymany (Ctrl+C), a potem usuń folder.
W macOS lub Linux:
```bash
cd ~
rm -r ~/my-website
```
W Windows PowerShell:
```text
cd ~
Remove-Item -Recurse ~/my-website
```
## Co już umiesz
- Każdy komputer staje się serwerem, gdy uruchamia program odpowiadający na żądania; Twój zrobił to jednym poleceniem.
- Żądanie ma metodę i ścieżkę, a odpowiedź serwera zaczyna się od kodu stanu: `200` dla sukcesu, `404` dla „tu nic nie ma".
- Serwer czyta pliki z folderu, a `index.html` to domyślna strona folderu.
- Powiązanie z `127.0.0.1` utrzymuje serwer testowy prywatnym na Twoim komputerze, a Ctrl+C go zatrzymuje.