---
title: "Podstawy routingu: jak pakiety znajdują drogę"
domain: networking
level: intermediate
duration: "60 min"
objectives:
  - "Wyjaśnić, jak router przekazuje pakiet: tablica routingu, dopasowanie najdłuższego prefiksu, następny skok, metryka i dystans administracyjny."
  - Skonfigurować trasy statyczne i trasę domyślną.
  - Porównać routing statyczny i dynamiczny oraz protokoły wektora odległości i stanu łącza.
  - Opisać podstawy protokołu Open Shortest Path First (OSPF) i rolę protokołu Border Gateway Protocol (BGP) między sieciami w Internecie.
  - Diagnozować problemy z routingiem za pomocą `traceroute`, `ip route get` i rozumowania o ścieżkach powrotnych.
lang: pl
source_hash: 38797777b42e
---

# Podstawy routingu: jak pakiety znajdują drogę

## Dlaczego to ważne
Twój zespół dodaje nową sieć laboratoryjną, `10.3.3.0/24`, za routerem na drugim końcu budynku. Konfigurujesz trasę do niej na routerze rdzeniowym i ze swojego laptopa brama laboratorium odpowiada na ping. Serwery laboratorium nie. Kolega mówi: „to firewall blokuje". Nie blokuje: serwery dostają twoje pakiety, ale router przed nimi nie ma trasy powrotnej do twojej sieci, więc wszystkie odpowiedzi są odrzucane.

Każdy pakiet opuszczający własną podsieć jest przekazywany z routera do routera, a każdy router sam decyduje, dokąd pakiet pójdzie dalej. Jeśli wiesz, jak zapada ta decyzja, potrafisz odczytać tablicę routingu i przewidzieć ścieżkę. Możesz też wyjaśnić, dlaczego pakiet idzie dziwną trasą albo znika. W tej lekcji dowiesz się, jak routery wybierają trasy, jak konfigurować trasy statyczne i domyślne, jak protokoły dynamiczne, takie jak Open Shortest Path First (OSPF) i Border Gateway Protocol (BGP), budują za ciebie tablice routingu, oraz jak krok po kroku diagnozować ścieżkę.

## Cele nauki
- Wyjaśnić, jak router przekazuje pakiet: tablica routingu, dopasowanie najdłuższego prefiksu, następny skok, metryka i dystans administracyjny.
- Skonfigurować trasy statyczne i trasę domyślną.
- Porównać routing statyczny i dynamiczny oraz protokoły wektora odległości i stanu łącza.
- Opisać podstawy protokołu Open Shortest Path First (OSPF) i rolę protokołu Border Gateway Protocol (BGP) między sieciami w Internecie.
- Diagnozować problemy z routingiem za pomocą `traceroute`, `ip route get` i rozumowania o ścieżkach powrotnych.

## Kluczowe pojęcia

> [!NOTE]
> Ta lekcja opiera się na [06 — Subnetting](../06-subnetting/README.pl.md) (prefiksy, maski i trasy podsumowujące) oraz [09 — Przełączanie i VLAN-y](../09-switching-vlans/README.pl.md) (jak ramki poruszają się wewnątrz jednej sieci). Przykłady używają IPv4. Routing IPv6 działa tak samo, z `::/0` jako trasą domyślną i protokołem Neighbor Discovery Protocol (NDP) zamiast Address Resolution Protocol (ARP).

### Tablice routingu i dopasowanie najdłuższego prefiksu
Wyobraź sobie router jako sortownię poczty, która czyta tylko kod pocztowy. Nie zna całej drogi do celu. Zna tylko następną sortownię dla każdego zakresu kodów i ufa, że ta zrobi to samo.

**Router** to urządzenie przekazujące pakiety IP między sieciami. Aby zdecydować, dokąd idzie każdy pakiet, szuka adresu docelowego w swojej **tablicy routingu**. Każdy wpis, czyli **trasa**, określa:

| Pole | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| Prefiks docelowy | Zakres adresów objętych tą trasą. | `10.3.3.0/24` |
| Następny skok | Sąsiedni router, do którego wysyła się pakiet. Musi leżeć w sieci podłączonej bezpośrednio. | `10.0.12.2` |
| Interfejs wyjściowy | Interfejs prowadzący do następnego skoku. | `eth1` |
| Metryka | Koszt tej trasy, porównywany z innymi trasami z tego samego źródła. | `20` |
| Źródło | Skąd pochodzi trasa: bezpośrednio podłączona, statyczna, OSPF, BGP… | `proto ospf` |

Gdy nadasz interfejsowi adres, router automatycznie dodaje **trasę bezpośrednio podłączoną** dla tej podsieci. Wszystko inne trzeba dodać ręcznie (**trasy statyczne**) albo poznać od innych routerów (**trasy dynamiczne**).

Regułą wybierającą trasę jest **dopasowanie najdłuższego prefiksu** (*longest prefix match*): spośród wszystkich tras obejmujących cel wygrywa ta z najdłuższym prefiksem (najbardziej szczegółowa). `/24` wygrywa z `/16`, która wygrywa z **trasą domyślną** `0.0.0.0/0`, pasującą do każdego adresu.

![Pakiet do 10.3.3.10 dociera do routera R1. Jego tablica zawiera 0.0.0.0/0 przez 203.0.113.1 (pasuje, 0 bitów), 10.0.0.0/8 przez 10.0.12.2 (pasuje, 8 bitów), 10.3.3.0/24 przez 10.0.13.2 (pasuje, 24 bity) i 10.3.3.128/25 przez 10.0.14.2 (nie pasuje, obejmuje tylko .128 do .255). /24 to najdłuższe dopasowanie, więc R1 przekazuje pakiet do 10.0.13.2](../../../assets/diagrams/routing-longest-prefix-match.pl.svg)

*Rysunek 1. Trzy trasy obejmują `10.3.3.10`. Najbardziej szczegółowa, `/24`, decyduje o następnym skoku.*

W Linuksie `ip route` pokazuje tablicę routingu, a `ip route get <adres>` pokazuje, którą trasę jądro wybiera dla jednego celu:

```bash
ip route
ip route get 10.3.3.10
```

Oczekiwany wynik (na routerze R1 z [przykładu praktycznego](#przykład-praktyczny)):
```text
default via 10.0.12.2 dev to-r2
10.0.12.0/30 dev to-r2 proto kernel scope link src 10.0.12.1
10.1.1.0/24 dev to-h1 proto kernel scope link src 10.1.1.1
10.3.3.10 via 10.0.12.2 dev to-r2 src 10.0.12.1 uid 0
    cache
```

`<adres>` to dowolny cel, który chcesz sprawdzić. `proto kernel scope link` oznacza trasę bezpośrednio podłączoną. `default` to nazwa, jaką Linux nadaje `0.0.0.0/0`.

> [!NOTE]
> Routery utrzymują dwa widoki swoich tras. **Routing Information Base (RIB**, baza informacji o routingu) zawiera wszystkie trasy oferowane przez każde źródło. Najlepsze trasy są kopiowane do **Forwarding Information Base (FIB**, baza informacji o przekazywaniu), czyli tablicy faktycznie używanej do przekazywania pakietów, często sprzętowo. `ip route` w Linuksie pokazuje tablicę przekazywania jądra.

> [!CHECK]
> Router ma trasy do `0.0.0.0/0`, `172.16.0.0/12` i `172.16.20.0/22`. Której użyje dla pakietu do `172.16.22.9`?
>
> - [ ] `0.0.0.0/0`, bo trasa domyślna to zawsze rozwiązanie awaryjne
> - [ ] `172.16.0.0/12`, bo prawdopodobnie skonfigurowano ją jako pierwszą
> - [x] `172.16.20.0/22`, bo to najdłuższy prefiks obejmujący adres
>
> `172.16.20.0/22` obejmuje `172.16.20.0` do `172.16.23.255`, więc zawiera `.22.9`. Wszystkie trzy trasy pasują, a wygrywa najbardziej szczegółowa. Kolejność dodawania tras nie ma znaczenia.

### Dystans administracyjny i metryki
Dopasowanie najdłuższego prefiksu porównuje *różne* prefiksy. Czasem router poznaje *ten sam* prefiks z kilku miejsc: na przykład trasa statyczna i OSPF oferują obie `10.3.3.0/24`. Wybiera wtedy w tej kolejności:

1. **Najdłuższy prefiks** najpierw, zawsze. Bardziej szczegółowa trasa wygrywa bez względu na źródło.
2. **Dystans administracyjny** między źródłami. Każde źródło tras ma wartość zaufania i wygrywa najniższa. Porównuje tylko trasy do dokładnie tego samego prefiksu.
3. **Metryka** w obrębie jednego źródła. Każdy protokół mierzy swoje trasy we własnej jednostce: liczba skoków, koszt, przepustowość i opóźnienie… Wygrywa najniższa metryka. Jeśli kilka tras ma tę samą metrykę, wiele routerów używa ich wszystkich (**wielościeżkowość o równym koszcie**, *equal-cost multipath*, ECMP).

Wartości dystansu administracyjnego zależą od producenta. Jako przykład: Cisco IOS stosuje te wartości domyślne:

| Źródło trasy (wartości domyślne Cisco IOS, przykład) | Dystans administracyjny |
|---|---|
| Interfejs bezpośrednio podłączony | 0 |
| Trasa statyczna | 1 |
| Zewnętrzny BGP (eBGP) | 20 |
| OSPF | 110 |
| Routing Information Protocol (RIP) | 120 |
| Wewnętrzny BGP (iBGP) | 200 |

Inne platformy używają innych nazw i liczb. Junos nazywa to na przykład *route preference* i nadaje trasom statycznym 5, a trasom wewnętrznym OSPF 10. FRRouting, otwarty pakiet routingu dla Linuksa, używa tych samych wartości domyślnych co powyższa tabela. Samo jądro Linuksa nie ma dystansu administracyjnego. Utrzymuje jedną tablicę routingu, w której każda trasa ma **metrykę** (zwaną też *priorytetem*). Dla tego samego prefiksu wygrywa najniższa metryka. Menedżery sieci nadają każdemu interfejsowi inną metrykę (na przykład NetworkManager domyślnie używa 100 dla Ethernetu i 600 dla Wi-Fi), więc przewodowa trasa domyślna jest preferowana, gdy działają obie.

> [!TIP]
> Dystansu administracyjnego można używać celowo. **Pływająca trasa statyczna** to zapasowa trasa statyczna z dystansem wyższym niż protokołu dynamicznego (lub, w Linuksie, z wyższą metryką). Pozostaje nieużywana, dopóki główna trasa nie zniknie.

> [!CHECK]
> Router Cisco ma trasę statyczną do `10.3.3.0/24` i poznaje też `10.3.3.0/24` przez OSPF z niskim kosztem. Przy ustawieniach domyślnych, która trasa zostanie zainstalowana?
>
> - [x] Trasa statyczna, bo jej dystans administracyjny (1) jest niższy niż OSPF (110)
> - [ ] Trasa OSPF, bo niski koszt zawsze wygrywa z trasą statyczną
> - [ ] Obie, bo mają tę samą długość prefiksu
>
> Ten sam prefiks, różne źródła: dystans administracyjny rozstrzyga, zanim porówna się jakiekolwiek metryki. Koszt OSPF ma znaczenie tylko przy porównywaniu tras OSPF między sobą.

### Trasy statyczne i domyślne
**Trasa statyczna** to trasa wpisana przez ciebie. Nigdy nie zmienia się sama. Dzięki temu jest przewidywalna i nie wymaga ruchu protokołu, ale nie zauważa awarii ani nowych sieci.

Trasa statyczna wymaga prefiksu docelowego oraz następnego skoku lub interfejsu wyjściowego. W Linuksie:

```bash
sudo ip route add 10.3.3.0/24 via 10.0.12.2
sudo ip route add default via 10.0.12.2
```

`10.3.3.0/24` to cel, a `10.0.12.2` to następny skok. Następny skok musi być osiągalny przez trasę bezpośrednio podłączoną. Jeśli nie jest, Linux odrzuca trasę (`Error: Nexthop has invalid gateway.`).

> [!NOTE]
> Trasy dodane poleceniem `ip route` działają tylko do następnego restartu. Aby uczynić je trwałymi, dodaj je do konfiguracji sieci swojej dystrybucji (na przykład NetworkManager, systemd-networkd lub netplan). Urządzenia sieciowe mają własną składnię. W Cisco IOS te same trasy to na przykład `ip route 10.3.3.0 255.255.255.0 10.0.12.2` i `ip route 0.0.0.0 0.0.0.0 10.0.12.2`.

**Trasa domyślna** (`0.0.0.0/0` w IPv4, `::/0` w IPv6) pasuje do każdego celu, więc jest używana, gdy nic bardziej szczegółowego nie pasuje. Na hoście wskazuje **bramę domyślną**. Na routerze na skraju sieci (sieci **stub**, z jednym wyjściem) trasa domyślna w stronę rdzenia zastępuje długą listę tras szczegółowych.

Routing jest rozstrzygany **skok po skoku, osobno w każdym kierunku**. Trasa do celu nic nie mówi o drodze powrotnej. Aby ping zadziałał, każdy router na drodze tam potrzebuje trasy do celu, *i* każdy router na drodze z powrotem potrzebuje trasy do źródła. Brakująca trasa powrotna to najczęstsza przyczyna zgłoszeń typu „docieram do bramy, ale nie do serwera".

> [!CHECK]
> Router R1 ma trasę do `10.3.3.0/24`, a hosty w `10.3.3.0/24` odbierają pingi z `10.1.1.10`, ale odpowiedź nigdy nie dociera. Jaka jest najbardziej prawdopodobna przyczyna?
>
> - [ ] Trasa R1 do `10.3.3.0/24` ma złą długość prefiksu
> - [x] Któryś router na drodze powrotnej nie ma trasy do `10.1.1.0/24`
> - [ ] Brakuje trasy domyślnej na `10.1.1.10`
>
> Żądania docierają, więc ścieżka w jedną stronę działa, łącznie z trasą domyślną hosta. Odpowiedzi podróżują niezależnie, a któryś router na drodze powrotnej nie wie, gdzie jest `10.1.1.0/24`.

### Routing statyczny a dynamiczny: wektor odległości i stan łącza
Trasy statyczne wystarczają dla garstki sieci. Przy dziesiątkach routerów i redundantnych łączach chcesz, aby routery informowały się nawzajem o sieciach i reagowały na awarię łącza. To **routing dynamiczny**: routery uruchamiają **protokół routingu**, aby wymieniać trasy i automatycznie je przeliczać.

| | Routing statyczny | Routing dynamiczny |
|---|---|---|
| Konfiguracja | Każda trasa na każdym routerze, ręcznie | Włączenie protokołu, wybór interfejsów i sieci |
| Reakcja na awarie | Brak, dopóki czegoś nie zmienisz | Automatyczna: trasy są wycofywane i przeliczane |
| Narzut | Brak ruchu protokołu i CPU | Komunikaty hello i aktualizacji, CPU i pamięć |
| Przewidywalność | Pełna: ścieżka jest taka, jaką wpisałeś | Zależy od protokołu i jego metryk |
| Typowe użycie | Sieci małe lub stub, trasy domyślne, zapasowe | Sieci z kilkoma routerami lub redundantnymi ścieżkami |

Protokoły działające *wewnątrz* jednej organizacji to **protokoły bram wewnętrznych** (**interior gateway protocols**, IGP): RIP, OSPF, Intermediate System to Intermediate System (IS-IS) i Enhanced Interior Gateway Routing Protocol (EIGRP) firmy Cisco. Dzielą się na dwie rodziny:

- **Wektor odległości.** Każdy router mówi sąsiadom, jakie sieci zna i jak daleko są, i ufa ich odpowiedziom. To jak pytanie o drogę w mieście: „10.3.3.0/24? Dwa skoki, tamtędy". RIP (RIPv2, RFC 2453) to klasyczny przykład: jego metryką jest liczba skoków, 16 oznacza nieosiągalny, a aktualizacje są wysyłane co 30 sekund. Żaden router nie widzi całej topologii, więc zbieżność jest wolna i możliwe są pętle, takie jak problem „zliczania do nieskończoności". Techniki takie jak podzielony horyzont (*split horizon*) i zatruwanie tras (*route poisoning*) je ograniczają.
- **Stan łącza.** Każdy router opisuje swoje łącza w **ogłoszeniach stanu łącza** (**link-state advertisements**, LSA) i rozsyła je do wszystkich routerów w obszarze. Wszyscy mają w końcu tę samą mapę, **bazę stanu łączy** (**link-state database**, LSDB). Każdy router uruchamia następnie na tej mapie algorytm **Shortest Path First (SPF**, najkrótsza ścieżka najpierw, algorytm Dijkstry), by obliczyć swoje najlepsze trasy. To jak gdyby każdy kierowca miał tę samą mapę drogową. Tak działają OSPF i IS-IS. Szybko osiągają zbieżność i unikają pętli, kosztem większej ilości pamięci, CPU i pracy projektowej.

![Po lewej: routing wektora odległości, taki jak RIP. Router C informuje B, że 10.3.3.0/24 jest o 1 skok stąd, a B informuje A, że jest o 2 skoki. Routery znają tylko odległość i kierunek, żaden nie widzi całej topologii, a zbieżność jest wolna, z ryzykiem pętli. Po prawej: routing stanu łącza, taki jak OSPF lub IS-IS. Cztery routery rozsyłają LSA do wszystkich, każdy router ma tę samą mapę (LSDB) i uruchamia na niej SPF (Dijkstra). Zbieżność jest szybka, ale wymaga więcej CPU, pamięci i projektu](../../../assets/diagrams/routing-dv-vs-ls.pl.svg)

*Rysunek 2. Wektor odległości dzieli się wnioskami („jak daleko"); stan łącza dzieli się faktami („jakie łącza istnieją").*

> [!NOTE]
> BGP bywa nazywany protokołem **wektora ścieżki** (*path vector*). Podobnie jak wektor odległości przekazuje trasy od sąsiada do sąsiada, ale każda trasa niesie pełną listę sieci, przez które przeszła. Następne sekcje omawiają OSPF i BGP.

> [!CHECK]
> W którym podejściu do routingu każdy router ma tę samą mapę sieci i samodzielnie oblicza najkrótsze ścieżki?
>
> - [ ] Wektor odległości, taki jak RIP
> - [x] Stan łącza, taki jak OSPF
> - [ ] Routing statyczny z trasą domyślną
>
> Routery stanu łącza rozsyłają opisy swoich łączy, budują tę samą LSDB i każdy uruchamia na niej SPF. Routery wektora odległości wiedzą tylko to, co powiedzą im sąsiedzi.

### Podstawy OSPF
**Open Shortest Path First (OSPF)** to najpowszechniej używany otwarty IGP stanu łącza. OSPFv2 (RFC 2328) przenosi trasy IPv4, a OSPFv3 (RFC 5340) przenosi IPv6. OSPF działa bezpośrednio nad IP (numer protokołu 89), a nie nad TCP ani UDP.

Jak router OSPF buduje swoje trasy:

1. **Znajdowanie sąsiadów.** Wysyła pakiety **Hello** na każdym interfejsie OSPF na adres multicast `224.0.0.5` (wszystkie routery OSPF), domyślnie co 10 sekund w Ethernecie. Sąsiad milczący przez interwał dead (domyślnie 40 sekund) jest uznawany za niedziałającego. Dwa routery stają się sąsiadami tylko wtedy, gdy zgadzają się co do ustawień takich jak obszar, podsieć, liczniki hello i dead oraz uwierzytelnianie.
2. **Tworzenie sąsiedztw i synchronizacja.** Sąsiedzi wymieniają bazy danych, aż obaj mają te same LSA. Sąsiad w stanie **Full** jest w pełni zsynchronizowany. We współdzielonym segmencie Ethernet wybierane są **router desygnowany (DR)** i zapasowy (BDR), aby nie wszystkie routery musiały synchronizować się ze sobą nawzajem.
3. **Uruchomienie SPF.** Każdy router oblicza drzewo najkrótszych ścieżek do każdej sieci, z samym sobą jako korzeniem.
4. **Instalowanie tras.** Najlepsze ścieżki trafiają do tablicy routingu, z łącznym **kosztem** jako metryką. Każdy interfejs ma koszt. Wiele implementacji wyprowadza go z przepustowości interfejsu (przepustowość referencyjna ÷ przepustowość interfejsu, z domyślną referencją 100 Mbit/s w Cisco IOS i FRRouting), więc administratorzy często ustawiają go ręcznie.

Duże sieci OSPF dzieli się na **obszary**. **Obszar 0**, czyli **szkielet** (*backbone*), łączy wszystkie pozostałe. **Router graniczny obszaru** (**area border router**, ABR) leży między obszarem a szkieletem. Może ogłaszać swój obszar jako kilka tras podsumowujących, dzięki czemu zmiana wewnątrz jednego obszaru nie zmusza każdego routera w sieci do ponownego uruchomienia SPF. **Router graniczny systemu autonomicznego** (**autonomous system boundary router**, ASBR) wprowadza **trasy zewnętrzne** poznane skądinąd, na przykład z BGP lub tras statycznych.

![Obszary OSPF: obszar 0, szkielet 10.0.0.0/16, z routerem rdzeniowym i ASBR. Obszar 1 (10.1.0.0/16) i obszar 2 (10.2.0.0/16) mają po jednym routerze wewnętrznym i łączą się ze szkieletem przez ABR, który ogłasza obszar jako jedną trasę podsumowującą, 10.1.0.0/16 i 10.2.0.0/16. ASBR wprowadza trasy zewnętrzne, na przykład z BGP](../../../assets/diagrams/routing-ospf-areas.pl.svg)

*Rysunek 3. Obszary utrzymują małą LSDB. ABR ogłaszają podsumowania do obszaru 0, a ASBR importuje trasy zewnętrzne.*

> [!CHECK]
> Dwa routery OSPF w tym samym łączu Ethernet nigdy nie zostają sąsiadami. Jaka niezgodność mogłaby to wyjaśnić?
>
> - [x] Skonfigurowano je z różnymi interwałami hello i dead
> - [ ] Mają różne identyfikatory routera
> - [ ] Jeden z nich ma wyższy koszt interfejsu
>
> Sąsiedzi muszą zgadzać się co do liczników hello i dead, obszaru, podsieci i uwierzytelniania. Identyfikatory routera muszą być *różne*, a koszt wpływa na wybór ścieżki dopiero po ustanowieniu sąsiedztwa.

### BGP: routing między sieciami w Internecie
Internet składa się z dziesiątek tysięcy niezależnie zarządzanych sieci: dostawców usług internetowych (ISP), dostawców chmury, uczelni, dużych firm. Każda z nich to **system autonomiczny** (**autonomous system**, AS), identyfikowany przez **numer AS** (**AS number**, ASN). Wewnątrz AS IGP, taki jak OSPF, znajduje najszybszą ścieżkę. *Między* AS pytania są inne: któremu sąsiadowi ufam, któremu płacę, jakie trasy wolno mi przekazywać dalej? To zadanie **Border Gateway Protocol (BGP)** w wersji 4, zdefiniowanego w RFC 4271.

Co wyróżnia BGP:

- **Sesje przez TCP.** Sąsiedzi BGP (**peers**) są konfigurowani ręcznie i komunikują się przez port TCP 179. Sesja między różnymi AS to **zewnętrzny BGP (eBGP)**. Sesja między routerami tego samego AS to **wewnętrzny BGP (iBGP)**, używany do współdzielenia tras zewnętrznych wewnątrz AS.
- **Wektor ścieżki.** Każda trasa niesie atrybuty. Najbardziej widoczny to **AS_PATH**, lista AS, przez które przeszło ogłoszenie. Router, który widzi własny ASN w AS_PATH, odrzuca trasę, co zapobiega pętlom.
- **Najpierw polityka.** BGP nie szuka najszybszej ścieżki. Operatorzy ustawiają politykę, na przykład atrybutem LOCAL_PREF, aby preferować tańszego dostawcę albo omijać sąsiada. Dopiero przy równej polityce stosuje się kryteria rozstrzygające, zaczynając od najkrótszego AS_PATH (RFC 4271, sekcja 9.1).

![BGP między trzema systemami autonomicznymi z numerami przeznaczonymi do dokumentacji. AS 64496 jest źródłem 203.0.113.0/24 i ma sesje eBGP na porcie TCP 179 z AS 64497, dostawcą tranzytu, oraz z AS 64498, czyli twoją siecią. AS 64498 otrzymuje trasę bezpośrednio z AS_PATH 64496 oraz przez AS 64497 z AS_PATH 64497 64496. Przy równej polityce preferuje krótszy AS_PATH. Jego dwa routery brzegowe współdzielą trasę przez iBGP](../../../assets/diagrams/routing-bgp-as.pl.svg)

*Rysunek 4. Ten sam prefiks przychodzi dwiema ścieżkami. Każdy AS, który go przekazuje, dopisuje swój numer do AS_PATH.*

> [!NOTE]
> Numery ASN w tej lekcji pochodzą z zakresów zarezerwowanych do dokumentacji przez RFC 5398: 64496–64511 i 65536–65551. Prawdziwe sieci używają numerów ASN przydzielonych przez regionalny rejestr internetowy albo prywatnych ASN (64512–65534 i 4200000000–4294967294, RFC 6996) we własnych sieciach.

> [!CHECK]
> Dlaczego router BGP odrzuca trasę, której AS_PATH zawiera jego własny numer AS?
>
> - [ ] Bo jego własne trasy mają wyższy dystans administracyjny
> - [ ] Bo AS_PATH jest zbyt długi, by być najlepszą ścieżką
> - [x] Bo trasa przeszła już przez jego AS, więc jej przyjęcie utworzyłoby pętlę
>
> AS_PATH rejestruje każdy AS, przez który przeszło ogłoszenie. Zobaczenie w nim własnego ASN oznacza, że trasa wróciła do ciebie. To mechanizm zapobiegania pętlom w BGP.

## Jak to działa
Każdy router powtarza te same kroki dla każdego pakietu, w mikrosekundach i często sprzętowo:

1. **Odbiór.** Przychodzi ramka zaadresowana do własnego adresu MAC (media access control, kontrola dostępu do medium) routera. Router usuwa nagłówek warstwy 2 i sprawdza nagłówek IP.
2. **Sprawdzenie TTL.** Zmniejsza pole **Time to Live (TTL**, czas życia; w IPv6 nazywa się **Hop Limit**). Jeśli wynik to 0, odrzuca pakiet i odsyła do źródła komunikat *Time Exceeded* protokołu **Internet Control Message Protocol (ICMP)**. Zapobiega to krążeniu pakietów w nieskończoność.
3. **Wyszukanie.** Znajduje najlepszą trasę metodą najdłuższego prefiksu. Jeśli nie ma dopasowania ani trasy domyślnej, odrzuca pakiet i wysyła ICMP *Destination Unreachable* (kod 0, *net unreachable*).
4. **Rozwiązanie.** Ustala adres MAC następnego skoku (lub samego celu, w sieci podłączonej bezpośrednio) za pomocą ARP w IPv4 lub NDP w IPv6.
5. **Wysłanie.** Buduje nową ramkę z własnym adresem MAC jako źródłowym i wysyła ją przez interfejs wyjściowy. W IPv4 aktualizuje też sumę kontrolną nagłówka, bo TTL się zmienił.

![Pięć kroków, które router stosuje do każdego pakietu: odebrać ramkę do swojego MAC i usunąć nagłówek warstwy 2; zmniejszyć TTL i przy 0 odrzucić pakiet oraz wysłać ICMP; wyszukać najdłuższy prefiks; ustalić MAC następnego skoku przez ARP lub NDP; wysłać nową ramkę przez interfejs wyjściowy](../../../assets/diagrams/routing-forwarding-steps.pl.svg)

*Rysunek 5. Adresy IP pozostają te same od końca do końca (chyba że NAT je przepisze). Adresy MAC zmieniają się na każdym skoku.*

To ogólne wymagania wobec routerów IPv4 zawarte w RFC 1812.

### Jak traceroute wykorzystuje TTL
**Traceroute** wypisuje routery na ścieżce do celu, wykorzystując krok 2 powyżej. Wysyła sondy z TTL 1, potem 2, potem 3 i tak dalej. Router, w którym TTL osiąga 0, odrzuca sondę i odpowiada *Time Exceeded* z jednego ze swoich adresów, co ujawnia skok. Gdy sonda w końcu dociera do celu, odpowiada cel i traceroute się zatrzymuje.

Typ sondy zależy od narzędzia:

- `traceroute` w Linuksie wysyła sondy **UDP** na wysokie porty (domyślnie od 33434). Cel odpowiada *ICMP Port Unreachable*, bo nic tam nie nasłuchuje.
- `tracert` w Windows wysyła **ICMP Echo Request**. Cel odpowiada *Echo Reply*. W Linuksie `traceroute -I` robi to samo.
- `traceroute -T` (sondy TCP, wymaga uprawnień roota) i `tracepath` (bez specjalnych uprawnień) są przydatne, gdy UDP lub ICMP są filtrowane.

![Traceroute z h1 (10.1.1.10) do h2 (10.3.3.10) przez R1 (10.1.1.1), R2 (10.0.12.2) i R3 (10.0.23.2). Traceroute w Linuksie wysyła sondy UDP na port 33434 i wyższe; tracert w Windows wysyła ICMP Echo Request. Sonda 1 z TTL 1 otrzymuje ICMP Time Exceeded od 10.1.1.1, sonda 2 od 10.0.12.2, sonda 3 od 10.0.23.2. Sonda 4 z TTL 4 dociera do h2, który odpowiada ICMP Port Unreachable](../../../assets/diagrams/routing-traceroute.pl.svg)

*Rysunek 6. Każda sonda dociera o skok dalej. Każdy router ujawnia się, odmawiając przekazania pakietu, któremu skończył się TTL.*

Wyniki czytaj ostrożnie:

- `* * *` oznacza, że odpowiedź nie nadeszła na czas. Router może filtrować lub ograniczać tempo ICMP albo jego odpowiedź może nie mieć trasy do ciebie. Ścieżka może nadal działać dalej.
- `!N`, `!H` i `!X` oznaczają, że router odpowiedział *Destination Unreachable*: brak trasy do sieci, do hosta albo *administratively prohibited* (filtrowane).
- Traceroute pokazuje tylko **ścieżkę do celu**. Odpowiedzi, a także ścieżka powrotna twojego prawdziwego ruchu, mogą iść inną trasą (**routing asymetryczny**).

### Metoda diagnozowania ścieżki
Gdy cel jest nieosiągalny, przejdź ścieżkę skok po skoku, w obu kierunkach:

1. **Sprawdź źródło.** Czy host ma poprawny adres, maskę i bramę domyślną? `ip route get <cel>` pokazuje trasę, której host użyje.
2. **Podążaj ścieżką do celu.** Na każdym routerze `ip route get <cel>` (lub odpowiednik twojej platformy, jak `show ip route <cel>`) pokazuje następny skok. Powtarzaj na tym następnym skoku, aż dojdziesz do sieci celu.
3. **Podążaj ścieżką powrotną.** Zrób to samo od celu w stronę adresu źródła. Większość usterek typu „działa w jedną stronę" jest tutaj.
4. **Użyj traceroute, by znaleźć miejsce zatrzymania.** Ostatni skok, który odpowiada, to zwykle ostatni router, który miał trasę, lub ten przed filtrem.
5. **Sprawdź przekazywanie i filtry.** Router z Linuksem musi mieć włączone przekazywanie IP (`net.ipv4.ip_forward = 1`). Firewalle i filtry ścieżki zwrotnej mogą odrzucać pakiety, które tablica routingu by dopuściła.

> [!CHECK]
> Traceroute pokazuje odpowiedzi ze skoków 1 i 2, potem `* * *` na skoku 3, a następnie cel odpowiada na skoku 4. Co możesz wywnioskować?
>
> - [ ] Ścieżka jest przerwana na skoku 3, więc cel jest nieosiągalny
> - [x] Skok 3 przekazuje ruch, ale jego własne odpowiedzi Time Exceeded do ciebie nie docierają
> - [ ] Skok 3 jest bramą domyślną celu i uległ awarii
>
> Sonda z TTL 4 dotarła do celu, więc skok 3 ją przekazał. Własne odpowiedzi skoku 3 zostały przefiltrowane, ograniczone tempem albo nie miały trasy do ciebie. Dokładnie taki przypadek zobaczysz w laboratorium.

## Przykład praktyczny
Dwie sieci LAN są połączone trzema routerami w szeregu. To topologia, którą budujesz w [laboratorium](lab.pl.md).

![Topologia przykładu praktycznego: host h1 10.1.1.10 w 10.1.1.0/24 z R1 pod .1; R1 .1 i R2 .2 w łączu 10.0.12.0/30; R2 .1 i R3 .2 w łączu 10.0.23.0/30; R3 .1 i host h2 .10 w 10.3.3.0/24. Tablice routingu: h1 ma 10.1.1.0/24 bezpośrednio podłączoną i 0.0.0.0/0 przez 10.1.1.1. R1 ma 10.1.1.0/24 i 10.0.12.0/30 bezpośrednio podłączone oraz 0.0.0.0/0 przez 10.0.12.2. R2 ma 10.0.12.0/30 i 10.0.23.0/30 bezpośrednio podłączone, 10.1.1.0/24 przez 10.0.12.1 i 10.3.3.0/24 przez 10.0.23.2. R3 ma 10.0.23.0/30 i 10.3.3.0/24 bezpośrednio podłączone oraz 0.0.0.0/0 przez 10.0.23.1. h2 ma 10.3.3.0/24 bezpośrednio podłączoną i 0.0.0.0/0 przez 10.3.3.1](../../../assets/diagrams/routing-three-routers.pl.svg)

*Rysunek 7. R1 i R3 stoją na brzegach i potrzebują tylko trasy domyślnej. R2 stoi pośrodku i potrzebuje trasy szczegółowej do każdej sieci LAN.*

**Krok 1 — wypisz, co każdy router już zna.** Trasy bezpośrednio podłączone dostajesz za darmo. R1 zna `10.1.1.0/24` i `10.0.12.0/30`. R2 zna oba łącza punkt-punkt. R3 zna `10.0.23.0/30` i `10.3.3.0/24`. Nikt nie zna jeszcze sieci LAN na drugim końcu.

**Krok 2 — dodaj jak najmniej tras, które działają w obu kierunkach.**

| Router | Trasa do dodania | Dlaczego |
|---|---|---|
| h1 | `default via 10.1.1.1` | Host wysyła do bramy wszystko, co wychodzi poza podsieć. |
| R1 | `default via 10.0.12.2` | R1 to stub: jedyne wyjście to R2. |
| R2 | `10.3.3.0/24 via 10.0.23.2` | Ścieżka do sieci LAN hosta h2. |
| R2 | `10.1.1.0/24 via 10.0.12.1` | Ścieżka powrotna do sieci LAN hosta h1. |
| R3 | `default via 10.0.23.1` | R3 to stub: jedyne wyjście to R2. |
| h2 | `default via 10.3.3.1` | Brama sieci LAN hosta h2. |

Na routerach z Linuksem polecenia wyglądają tak (wykonaj każde na routerze wskazanym w komentarzu):

```bash
sudo ip route add default via 10.0.12.2        # on R1
sudo ip route add 10.3.3.0/24 via 10.0.23.2    # on R2
sudo ip route add 10.1.1.0/24 via 10.0.12.1    # on R2
sudo ip route add default via 10.0.23.1        # on R3
```

**Krok 3 — podążaj za pakietem z h1 (`10.1.1.10`) do h2 (`10.3.3.10`).**

| Gdzie | Najlepsze dopasowanie dla `10.3.3.10` | Działanie |
|---|---|---|
| h1 | `0.0.0.0/0` | Wyślij do `10.1.1.1` (R1). |
| R1 | `0.0.0.0/0` | TTL 64 → 63, wyślij do `10.0.12.2` (R2). |
| R2 | `10.3.3.0/24` | TTL 63 → 62, wyślij do `10.0.23.2` (R3). |
| R3 | `10.3.3.0/24` (bezpośrednio podłączona) | TTL 62 → 61, dostarcz bezpośrednio do h2, po zapytaniu ARP. |

**Krok 4 — podążaj za odpowiedzią z h2 do `10.1.1.10`.** h2 używa swojej trasy domyślnej do R3. R3 używa swojej trasy domyślnej do R2. R2 dopasowuje `10.1.1.0/24` i wysyła odpowiedź do R1, a R1 dostarcza ją w swojej bezpośrednio podłączonej sieci LAN. Linux zaczyna od TTL 64, więc odpowiedź dociera z TTL 61. Dlatego ping przez trzy routery pokazuje `ttl=61`:

```text
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=1 ttl=61 time=0.085 ms
```

**Krok 5 — zepsuj to celowo.** Usuń trasę domyślną z R3. Żądanie nadal dociera do h2, ale R3 nie potrafi wyznaczyć trasy dla odpowiedzi:

```bash
ip route get 10.1.1.10     # on R3, without its default route
```

Oczekiwany wynik:
```text
RTNETLINK answers: Network is unreachable
```

Z h1 ping pokazuje tylko `100% packet loss`, bez żadnego komunikatu o błędzie. Pakietem, dla którego R3 nie potrafi wyznaczyć trasy, jest odpowiedź h2, więc każdy błąd ICMP trafia do h2, jej nadawcy, a nie do h1. Ta cisza po stronie źródła jest typowa dla brakującej trasy powrotnej.

**Krok 6 — prześledź ścieżkę.** Przy wszystkich trasach na miejscu `traceroute -n 10.3.3.10` na h1 wypisuje trzy routery i cel:

```text
traceroute to 10.3.3.10 (10.3.3.10), 30 hops max, 60 byte packets
 1  10.1.1.1  0.022 ms  0.005 ms  0.004 ms
 2  10.0.12.2  0.012 ms  0.006 ms  0.006 ms
 3  10.0.23.2  0.013 ms  0.008 ms  0.008 ms
 4  10.3.3.10  0.013 ms  0.009 ms  0.009 ms
```

Każdy skok pokazuje adres, którego router użył jako źródła swojego komunikatu Time Exceeded. Tutaj jest to interfejs każdego routera zwrócony w stronę h1. Czasy są minimalne, bo laboratorium działa na jednej maszynie.

## Typowe błędy
- **Zapomnienie o ścieżce powrotnej.** Trasa w jedną stronę to połowa rozwiązania. Sprawdź także każdy router na drodze powrotnej.
- **Wyłączone przekazywanie IP.** Maszyna z Linuksem z dwoma interfejsami nie jest routerem, dopóki nie włączysz `net.ipv4.ip_forward` (oraz `net.ipv6.conf.all.forwarding` dla IPv6). Bez tego pakiety przeznaczone dla innych hostów są odrzucane.
- **Następny skok poza siecią podłączoną bezpośrednio.** Następny skok musi być sąsiadem w podsieci podłączonej bezpośrednio. Linux go odrzuca, a inne systemy mogą go przyjąć, ale nigdy nie użyć.
- **Oczekiwanie, że dystans administracyjny pokona dłuższy prefiks.** Bardziej szczegółowa trasa zawsze wygrywa, bez względu na źródło. Zabłąkana trasa statyczna `/32` może przesłonić zupełnie dobrą trasę OSPF `/24`.
- **Trasy, które nie przetrwają restartu.** `ip route add` jest tymczasowe. Umieść trasy w trwałej konfiguracji sieci i przetestuj po restarcie.
- **Czytanie `* * *` jako „zepsute tutaj".** Skok, który nie odpowiada, może nadal przekazywać ruch. Spójrz na kolejne skoki.
- **Trasy domyślne wskazujące na siebie nawzajem.** Jeśli trasa domyślna R1 wskazuje R2, a trasa domyślna R2 wskazuje z powrotem R1, nieznane cele odbijają się między nimi, aż skończy się TTL. Traceroute pokazuje wtedy w kółko te same dwa adresy.
- **Niezgodne ustawienia OSPF.** Różne obszary, liczniki, maski podsieci lub klucze uwierzytelniania sprawiają, że sąsiedzi nigdy nie osiągają stanu Full.

## Kwestie bezpieczeństwa
Routing decyduje, dokąd trafia ruch, więc każdy, kto może zmieniać trasy, może przekierować, przechwycić lub zagubić ruch.

- **Przejęcie tras** (*route hijacking*). Sieć ogłasza w BGP prefiks, którego nie posiada, albo bardziej szczegółową jego część. Dopasowanie najdłuższego prefiksu sprawia, że bardziej szczegółowa fałszywa trasa wygrywa wszędzie tam, gdzie się rozprzestrzeni. W głośnym incydencie z 2008 roku bardziej szczegółowe ogłoszenie adresów YouTube sprawiło, że usługa była nieosiągalna dla dużej części Internetu przez około dwie godziny.
- **Wycieki tras** (*route leaks*). Sieć przekazuje trasy sąsiadom, którym nie powinna, na przykład pełną tablicę jednego dostawcy innemu dostawcy (RFC 7908 definiuje ich rodzaje). Ruch idzie wtedy długą lub przeciążoną drogą albo jest odrzucany.
- **Walidacja źródła trasy z RPKI.** **Resource Public Key Infrastructure (RPKI)** (RFC 6480) pozwala posiadaczom adresów publikować podpisane **Route Origin Authorizations (ROA)**: „ten prefiks, do tej długości, może być ogłaszany przez ten AS". Routery mogą wtedy odrzucać trasy BGP, których źródło się nie zgadza (RFC 6811). RPKI waliduje AS źródłowy, a nie całą ścieżkę. Mechanizmy walidujące ścieżkę, takie jak Autonomous System Provider Authorization (ASPA), są nowsze i znacznie rzadziej wdrażane.
- **Filtrowanie tras.** Przyjmuj od każdego sąsiada BGP tylko prefiksy, które ma prawo ogłaszać (zbudowane z rejestrów routingu i RPKI), ustaw maksymalną liczbę prefiksów na sesję i nigdy nie ogłaszaj tras, których nie powinieneś. Inicjatywy takie jak MANRS (Mutually Agreed Norms for Routing Security) zbierają te praktyki.
- **BCP 38: zatrzymać sfałszowany ruch na brzegu.** **Filtrowanie wejściowe** (*ingress filtering*, BCP 38, RFC 2827) oznacza, że sieć przyjmuje od swoich klientów tylko pakiety, których adres źródłowy należy do tych klientów. Blokuje większość ataków opartych na sfałszowanych adresach źródłowych. **Unicast reverse path forwarding (uRPF)** (BCP 84, RFC 3704) automatyzuje to, sprawdzając źródło każdego pakietu w tablicy routingu. Linux nazywa to `rp_filter`.
- **Chroń sesje protokołów routingu.** Włącz uwierzytelnianie w OSPF (uwierzytelnianie kryptograficzne z HMAC-SHA, RFC 5709) i w sesjach BGP (TCP Authentication Option, TCP-AO, RFC 5925, zastępująca starszy podpis TCP MD5 z RFC 2385). Generalized TTL Security Mechanism (GTSM, RFC 5082) sprawia, że eBGP przyjmuje tylko pakiety wysłane przez bezpośrednio podłączonego sąsiada.
- **Nie mów protokołami routingu do użytkowników.** Ustaw interfejsy OSPF w sieciach LAN użytkowników i gości jako **pasywne**, aby nieautoryzowane urządzenie nie mogło zostać sąsiadem i wstrzykiwać tras. Filtruj ruch protokołów routingu na brzegu sieci.
- **Nie ufaj przekierowaniom ICMP.** W sieciach, których nie kontrolujesz, wyłącz przyjmowanie przekierowań ICMP, które mogą zmieniać trasy hosta (`net.ipv4.conf.all.accept_redirects = 0` w Linuksie).

> [!IMPORTANT]
> Ataki na routing badaj wyłącznie koncepcyjnie albo w odizolowanym laboratorium, które należy do ciebie. Ogłaszanie lub wstrzykiwanie tras w sieciach, którymi nie masz prawa zarządzać, w tym w publicznym Internecie, jest w wielu krajach nielegalne i może zakłócić usługi wielu osobom.

## Podsumowanie
- Router przekazuje każdy pakiet niezależnie: zmniejsza TTL, wyszukuje cel, ustala MAC następnego skoku i wysyła nową ramkę.
- Wybór trasy: najpierw najdłuższy prefiks, potem dystans administracyjny między źródłami (zależny od producenta; Linux używa metryk), a następnie metryka w obrębie jednego źródła.
- Trasy statyczne są proste i przewidywalne, ale nie reagują na awarie. Trasa domyślna obejmuje całą resztę, co czyni ją idealną dla hostów i routerów stub.
- Routing działa skok po skoku i osobno w każdym kierunku. Zawsze sprawdzaj ścieżkę powrotną.
- Protokoły wektora odległości (RIP) dzielą się odległościami z sąsiadami. Protokoły stanu łącza (OSPF, IS-IS) rozsyłają informacje o łączach, a każdy router uruchamia SPF na tej samej mapie.
- OSPF znajduje sąsiadów za pomocą hello, synchronizuje LSDB, używa kosztów interfejsów i skaluje się dzięki obszarom wokół obszaru 0. BGP łączy systemy autonomiczne przez port TCP 179, wybiera ścieżki według polityki i używa AS_PATH do zapobiegania pętlom.
- Diagnozuj za pomocą `ip route get` na każdym skoku w obu kierunkach oraz `traceroute`, aby zobaczyć, gdzie kończą się odpowiedzi. `* * *` nie zawsze oznacza awarię.

## Słowniczek
| Termin | Definicja |
|---|---|
| Router | Urządzenie przekazujące pakiety IP między sieciami na podstawie ich adresu docelowego. |
| Tablica routingu | Lista tras, której router lub host używa do wyboru następnego skoku dla każdego celu. |
| Trasa | Wpis przypisujący prefiks docelowy do następnego skoku i/lub interfejsu wyjściowego. |
| Następny skok | Sąsiedni router, w sieci podłączonej bezpośrednio, do którego wysyła się pakiet. |
| Trasa bezpośrednio podłączona | Trasa tworzona automatycznie dla podsieci adresu interfejsu. |
| Trasa statyczna | Trasa skonfigurowana ręcznie; nie zmienia się, dopóki ktoś jej nie zmieni. |
| Trasa dynamiczna | Trasa poznana od innych routerów za pomocą protokołu routingu. |
| Dopasowanie najdłuższego prefiksu | Reguła wybierająca najbardziej szczegółową trasę obejmującą cel. |
| Trasa domyślna | Trasa `0.0.0.0/0` (`::/0` w IPv6), pasująca do każdego celu i używana, gdy nic bardziej szczegółowego nie pasuje. |
| Brama domyślna | Router, do którego host wysyła ruch wychodzący poza podsieć; następny skok jego trasy domyślnej. |
| Routing Information Base (RIB) | Wszystkie trasy znane routerowi, ze wszystkich źródeł. |
| Forwarding Information Base (FIB) | Najlepsze trasy, skopiowane z RIB, faktycznie używane do przekazywania pakietów. |
| Dystans administracyjny | Zależna od producenta wartość zaufania, która porządkuje źródła tras dla tego samego prefiksu; wygrywa najniższa. |
| Metryka | Miara kosztu trasy w danym protokole (skoki, koszt, opóźnienie…); w obrębie jednego źródła wygrywa najniższa. W Linuksie priorytet trasy. |
| Wielościeżkowość o równym koszcie (ECMP) | Jednoczesne używanie kilku tras o tej samej metryce w celu rozłożenia obciążenia. |
| Pływająca trasa statyczna | Zapasowa trasa statyczna z wyższym dystansem lub metryką, używana tylko wtedy, gdy główna trasa zniknie. |
| Sieć stub | Sieć z jednym wyjściem, która może używać trasy domyślnej zamiast tras szczegółowych. |
| Routing dynamiczny | Routery wymieniające trasy za pomocą protokołu i automatycznie je przeliczające. |
| Protokół routingu | Reguły i komunikaty, których routery używają do wymiany informacji o routingu. |
| Protokół bram wewnętrznych (IGP) | Protokół routingu używany wewnątrz jednej organizacji lub AS, taki jak OSPF, IS-IS lub RIP. |
| Wektor odległości | Podejście do routingu, w którym routery dzielą się trasami i odległościami z sąsiadami (na przykład RIP). |
| Stan łącza | Podejście do routingu, w którym routery rozsyłają opisy swoich łączy, a każdy oblicza ścieżki na tej samej mapie (na przykład OSPF). |
| Ogłoszenie stanu łącza (LSA) | Komunikat OSPF opisujący łącza routera lub sieć. |
| Baza stanu łączy (LSDB) | Zbiór LSA: mapa współdzielona przez każdy router w obszarze. |
| Shortest Path First (SPF) | Algorytm Dijkstry, uruchamiany przez routery stanu łącza do obliczania najlepszych ścieżek z LSDB. |
| Open Shortest Path First (OSPF) | Otwarty IGP stanu łącza (OSPFv2, RFC 2328; OSPFv3, RFC 5340). |
| Hello | Komunikat OSPF wykrywający sąsiadów i podtrzymujący ich aktywność. |
| Full | Stan sąsiada OSPF, w którym dwa routery zsynchronizowały swoje bazy danych. |
| Router desygnowany (DR) | Router wybrany we współdzielonym segmencie do synchronizacji ze wszystkimi pozostałymi, z zapasowym (BDR). |
| Koszt | Metryka OSPF interfejsu; koszt trasy to suma wzdłuż ścieżki. |
| Obszar / Obszar 0 (szkielet) | Grupa routerów OSPF współdzielących jedną LSDB; obszar 0 łączy wszystkie pozostałe obszary. |
| Router graniczny obszaru (ABR) | Router OSPF łączący obszar ze szkieletem, który może podsumowywać trasy. |
| Router graniczny systemu autonomicznego (ASBR) | Router OSPF wprowadzający trasy zewnętrzne z innego źródła. |
| Trasa zewnętrzna | Trasa zaimportowana do protokołu routingu z innego źródła. |
| System autonomiczny (AS) | Sieć pod jedną administracją z jedną polityką routingu, identyfikowana numerem AS (ASN). |
| Border Gateway Protocol (BGP) | Protokół wektora ścieżki wymieniający trasy między systemami autonomicznymi (BGP-4, RFC 4271). |
| Peer | Sąsiad BGP, konfigurowany ręcznie, osiągany przez port TCP 179. |
| eBGP / iBGP | BGP między różnymi AS / między routerami tego samego AS. |
| Wektor ścieżki | Podejście do routingu, w którym każda trasa niesie listę sieci, przez które przeszła. |
| AS_PATH | Atrybut BGP wymieniający AS, przez które przeszła trasa; służy do zapobiegania pętlom i wyboru ścieżki. |
| Time to Live (TTL) / Hop Limit | Pole nagłówka IPv4 / IPv6 zmniejszane na każdym routerze; przy 0 pakiet jest odrzucany. |
| Internet Control Message Protocol (ICMP) | Protokół komunikatów o błędach i diagnostycznych, takich jak Time Exceeded i Destination Unreachable. |
| Traceroute | Narzędzie wykrywające routery na ścieżce przez wysyłanie sond z rosnącym TTL. |
| Routing asymetryczny | Ruch w jednym kierunku idący inną ścieżką niż ruch w drugim kierunku. |
| Przejęcie tras | Ogłaszanie tras do adresów, których się nie posiada, aby przyciągnąć ich ruch. |
| Wyciek tras | Przekazywanie tras sąsiadom wbrew zamierzonej polityce (RFC 7908). |
| Resource Public Key Infrastructure (RPKI) | System podpisanych certyfikatów wiążący prefiksy IP z AS uprawnionymi do ich ogłaszania. |
| Route Origin Authorization (ROA) | Podpisany obiekt RPKI wskazujący, który AS może ogłaszać prefiks i do jakiej długości. |
| Filtrowanie wejściowe | Odrzucanie pakietów, których adres źródłowy nie może legalnie pochodzić z interfejsu, którym nadeszły (BCP 38). |
| Unicast reverse path forwarding (uRPF) | Sprawdzanie adresu źródłowego pakietu w tablicy routingu w celu odrzucania sfałszowanego ruchu (BCP 84). |
| Interfejs pasywny | Interfejs, którego sieć jest ogłaszana przez OSPF, ale na którym nie wysyła się ani nie przyjmuje pakietów hello. |

## Sprawdź swoją wiedzę
1. Router ma trasy do `10.0.0.0/8` (statyczna), `10.20.0.0/16` (OSPF) i `10.20.30.0/24` (RIP). Dla pakietu do `10.20.30.5` — która trasa wygrywa i czy dystans administracyjny odgrywa jakąś rolę? Dlaczego?
2. Zastępujesz trzy szczegółowe trasy statyczne na routerze oddziału jedną trasą domyślną. Co zyskujesz i co może pójść nie tak?
3. Dlaczego protokoły stanu łącza osiągają zbieżność szybciej niż protokoły wektora odległości? Czym za to płacą?
4. Dlaczego BGP wybiera trasy między systemami autonomicznymi na podstawie polityki, a nie najkrótszej czy najszybszej ścieżki?
5. Pingi z A do B zawodzą, ale traceroute z A pokazuje każdy skok aż do bramy B. Wymień w kolejności kontrole, które wykonasz dalej.
6. W jaki sposób walidacja źródła trasy oparta na RPKI może ograniczyć szkody wynikające z przejęcia tras i jakiego rodzaju ataku sama nie zatrzyma?

## Źródła
- [RFC 1812](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc1812) — Requirements for IP Version 4 Routers.
- [RFC 791](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc791) — Internet Protocol (pole TTL).
- [RFC 792](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc792) — Internet Control Message Protocol (Time Exceeded, Destination Unreachable).
- [RFC 8200](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc8200) — Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification (pole Hop Limit).
- [RFC 2453](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2453) — RIP Version 2.
- [RFC 2328](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2328) — OSPF Version 2.
- [RFC 5340](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5340) — OSPF for IPv6.
- [RFC 4271](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc4271) — A Border Gateway Protocol 4 (BGP-4).
- [RFC 5398](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5398) — Autonomous System (AS) Number Reservation for Documentation Use.
- [RFC 6996](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc6996) — Autonomous System (AS) Reservation for Private Use.
- [RFC 7908](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc7908) — Problem Definition and Classification of BGP Route Leaks.
- [RFC 6480](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc6480) — An Infrastructure to Support Secure Internet Routing (RPKI).
- [RFC 6811](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc6811) — BGP Prefix Origin Validation.
- [RFC 2827 (BCP 38)](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc2827) — Network Ingress Filtering.
- [RFC 3704 (BCP 84)](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc3704) — Ingress Filtering for Multihomed Networks.
- [RFC 5709](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5709) — OSPFv2 HMAC-SHA Cryptographic Authentication.
- [RFC 5925](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5925) — The TCP Authentication Option.
- [RFC 5082](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5082) — The Generalized TTL Security Mechanism (GTSM).
- [RFC 5737](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc5737) i [RFC 1918](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc1918) — zakresy adresów IPv4 do dokumentacji i prywatne.
- [Strona podręcznika `ip-route(8)`](https://man7.org/linux/man-pages/man8/ip-route.8.html) — polecenia tablicy routingu w Linuksie.
- [Dokumentacja FRRouting](https://docs.frrouting.org/) — otwarty pakiet routingu (OSPF, BGP i nie tylko).
- [MANRS](https://manrs.org/) — Mutually Agreed Norms for Routing Security.
