---
title: "Laboratorium: trzy routery z trasami statycznymi, potem OSPF"
domain: networking
level: intermediate
duration: "75 min"
cost: "bezpłatnie"
environment: "lokalna maszyna z Linuksem lub VM z sudo (przestrzenie nazw sieci); opcjonalna część z kontenerami Podman lub Docker"
lang: pl
source_hash: efae97614681
---

# Laboratorium: trzy routery z trasami statycznymi, potem OSPF

## Cel
Budujesz sieć z [przykładu praktycznego](lesson.pl.md#przykład-praktyczny) z lekcji na jednej maszynie z Linuksem: dwa hosty i trzy routery ustawione w linii, każde urządzenie to przestrzeń nazw sieci. Uruchamiasz ją za pomocą tras statycznych i domyślnych, psujesz ją w realistyczny sposób i diagnozujesz za pomocą `ping`, `ip route get` i `traceroute`. W części opcjonalnej zastępujesz trasy statyczne protokołem OSPF działającym w kontenerach FRRouting.

## Cele
- Zamienić przestrzeń nazw sieci Linuksa w router, włączając przekazywanie IP.
- Skonfigurować trasy statyczne i domyślne tak, aby ruch działał w obu kierunkach.
- Zdiagnozować brakującą trasę powrotną, brakującą trasę docelową i brak odpowiedzi na przeskoku w traceroute za pomocą `ip route get` i `traceroute`.
- Zaobserwować, jak dopasowanie najdłuższego prefiksu wybiera między trasą domyślną, `/24` i `/32`.
- (Opcjonalnie) Uruchomić OSPF między trzema routerami FRRouting, odczytać sąsiadów i trasy, które buduje, i zobaczyć jego reakcję na awarię łącza.

## Wymagania wstępne
- Maszyna z Linuksem lub VM, na której możesz używać `sudo`. Laboratorium testowano na Fedorze z jądrem 7.2.
- iproute2 (polecenie `ip`) w wersji 5.0 lub nowszej. Sprawdź przez `ip -V` (testowano z 6.17).
- `ping` (iputils) i `traceroute` (testowano z „Modern traceroute for Linux” 2.1.6). Jeśli brakuje `traceroute`, zainstaluj go poleceniem `sudo dnf install traceroute` lub `sudo apt install traceroute`.
- [Lekcja](lesson.pl.md) z tego modułu oraz [06 — Subnetting](../06-subnetting/README.pl.md) w kwestii prefiksów.
- Tylko część opcjonalna: Podman 4 lub nowszy (testowano z 5.8) albo Docker 24 lub nowszy oraz dostęp do Internetu, by pobrać obraz FRRouting (około 95 MB). Część A zajmuje około 50 minut, a część B około 25.

> [!WARNING]
> Uruchamiaj to laboratorium wyłącznie na własnej maszynie lub VM, nad którą masz kontrolę, a nie na serwerze współdzielonym ani produkcyjnym. Wszystko dzieje się wewnątrz przestrzeni nazw sieci i kontenerów, które tworzysz: laboratorium nie zmienia Twoich prawdziwych interfejsów ani tras i nie wysyła ruchu do żadnego innego systemu. Adresy pochodzą z prywatnych zakresów RFC 1918 (`10.0.0.0/8`) oraz zakresu dokumentacyjnego `198.51.100.0/24` (RFC 5737). Jeśli Twoja sieć już używa `10.1.1.0/24`, `10.3.3.0/24`, `10.0.12.0/24` lub `10.0.23.0/24`, laboratorium nadal działa, bo przestrzenie nazw są odizolowane, ale opcjonalne sieci kontenerów mogą kolidować: zobacz [Rozwiązywanie problemów](#rozwiązywanie-problemów). Zawsze wykonaj na końcu sekcję [Sprzątanie](#sprzątanie).

## Architektura
Pięć **przestrzeni nazw sieci (network namespaces)** zastępuje pięć urządzeń. Każda przestrzeń nazw ma własne interfejsy, adresy, tablicę routingu i ustawienia, tak jak osobna maszyna. Pary wirtualnego Ethernetu (veth) pełnią rolę kabli między nimi.

![Pięć przestrzeni nazw sieci w linii, połączonych parami veth. lab-h1 ma eth0 10.1.1.10/24 i trasę domyślną przez 10.1.1.1. lab-r1 ma to-h1 10.1.1.1/24 i to-r2 10.0.12.1/30. lab-r2 ma to-r1 10.0.12.2/30 i to-r3 10.0.23.1/30. lab-r3 ma to-r2 10.0.23.2/30 i to-h2 10.3.3.1/24. lab-h2 ma eth0 10.3.3.10/24 i trasę domyślną przez 10.3.3.1. Sieci to 10.1.1.0/24, 10.0.12.0/30, 10.0.23.0/30 i 10.3.3.0/24. Na trzech routerach włączone jest przekazywanie IP](../../../assets/diagrams/routing-lab-architecture.pl.svg)

*Rysunek 1. Topologia laboratorium. Nazwy interfejsów mówią, dokąd prowadzi każdy kabel: `to-r2` na `lab-r1` prowadzi do `lab-r2`.*

| Przestrzeń nazw | Rola | Interfejs → adres |
|---|---|---|
| `lab-h1` | Host | `eth0` → `10.1.1.10/24` |
| `lab-r1` | Router | `to-h1` → `10.1.1.1/24`, `to-r2` → `10.0.12.1/30` |
| `lab-r2` | Router | `to-r1` → `10.0.12.2/30`, `to-r3` → `10.0.23.1/30` |
| `lab-r3` | Router | `to-r2` → `10.0.23.2/30`, `to-h2` → `10.3.3.1/24` |
| `lab-h2` | Host | `eth0` → `10.3.3.10/24` |

Dwa polecenia uruchamiają rzeczy wewnątrz przestrzeni nazw:
- `sudo ip -n <namespace> <polecenie ip>` wykonuje w niej polecenie `ip`, na przykład `sudo ip -n lab-r1 route`.
- `sudo ip netns exec <namespace> <polecenie>` wykonuje w niej dowolne inne polecenie, na przykład `ping` lub `sysctl`.

`<namespace>` to jedna z pięciu nazw z tabeli.

## Kroki

### Część A — Routing statyczny
Budujesz sieć, uruchamiasz ją za pomocą tras statycznych i domyślnych, a potem psujesz i naprawiasz. Ta część zajmuje około 50 minut.

### Krok 1 — Sprawdź narzędzia (2 min)
Zanim cokolwiek zbudujesz, upewnij się, że polecenia istnieją i że nie zostały żadne przestrzenie nazw o tych nazwach po wcześniejszej próbie.

```bash
ip -V
traceroute --version
ip netns list
```

Oczekiwane wyjście (wersje mogą się różnić):
```text
ip utility, iproute2-6.17.0, libbpf 1.6.3
Modern traceroute for Linux, version 2.1.6
Copyright (c) 2016  Dmitry Butskoy,   License: GPL v2 or any later
```

`ip netns list` nie powinno nic wypisać. Jeśli wymienia `lab-h1` lub jakąkolwiek inną przestrzeń nazw `lab-`, najpierw wykonaj [Sprzątanie](#sprzątanie).

> [!TIP]
> Jeśli język Twojego systemu nie jest angielski, część komunikatów pojawia się w tłumaczeniu. Ich znaczenie jest takie samo jak w pokazanych tu wynikach.

### Krok 2 — Utwórz pięć przestrzeni nazw (2 min)
Każda przestrzeń nazw zaczyna jako pusta, z samym interfejsem pętli zwrotnej (loopback), który jest wyłączony. Włączasz loopback, aby lokalne narzędzia zachowywały się normalnie.

```bash
for ns in lab-h1 lab-r1 lab-r2 lab-r3 lab-h2; do
  sudo ip netns add $ns
  sudo ip -n $ns link set lo up
done
ip netns list
```

Oczekiwane wyjście (kolejność może być inna):
```text
lab-h2
lab-r3
lab-r2
lab-r1
lab-h1
```

### Krok 3 — Połącz urządzenia kablami i przypisz adresy (6 min)
Każda para veth jest tworzona z jednym końcem w każdej przestrzeni nazw. Potem każdy interfejs dostaje adres z tabeli i jest włączany.

```bash
# Cables: one veth pair per link
sudo ip link add eth0  netns lab-h1 type veth peer name to-h1 netns lab-r1
sudo ip link add to-r2 netns lab-r1 type veth peer name to-r1 netns lab-r2
sudo ip link add to-r3 netns lab-r2 type veth peer name to-r2 netns lab-r3
sudo ip link add to-h2 netns lab-r3 type veth peer name eth0  netns lab-h2

# Addresses
sudo ip -n lab-h1 addr add 10.1.1.10/24  dev eth0
sudo ip -n lab-r1 addr add 10.1.1.1/24   dev to-h1
sudo ip -n lab-r1 addr add 10.0.12.1/30  dev to-r2
sudo ip -n lab-r2 addr add 10.0.12.2/30  dev to-r1
sudo ip -n lab-r2 addr add 10.0.23.1/30  dev to-r3
sudo ip -n lab-r3 addr add 10.0.23.2/30  dev to-r2
sudo ip -n lab-r3 addr add 10.3.3.1/24   dev to-h2
sudo ip -n lab-h2 addr add 10.3.3.10/24  dev eth0

# Bring every interface up
sudo ip -n lab-h1 link set eth0 up
sudo ip -n lab-r1 link set to-h1 up
sudo ip -n lab-r1 link set to-r2 up
sudo ip -n lab-r2 link set to-r1 up
sudo ip -n lab-r2 link set to-r3 up
sudo ip -n lab-r3 link set to-r2 up
sudo ip -n lab-r3 link set to-h2 up
sudo ip -n lab-h2 link set eth0 up

sudo ip -n lab-r2 -br addr
```

Oczekiwane wyjście (numery `@if` i adresy link-local `fe80::` będą u Ciebie inne):
```text
lo               UNKNOWN        127.0.0.1/8 ::1/128
to-r1@if3        UP             10.0.12.2/30 fe80::9c1d:9ff:fee0:e853/64
to-r3@if2        UP             10.0.23.1/30 fe80::508d:83ff:fecf:55ce/64
```

Oba interfejsy `lab-r2` mają stan `UP` i właściwe adresy.

### Krok 4 — Odczytaj trasy bezpośrednio podłączone (4 min)
Dodanie adresu tworzy trasę bezpośrednio podłączoną (connected) do jego podsieci. Na razie to wszystko, co zna każde urządzenie.

```bash
sudo ip -n lab-h1 route
sudo ip -n lab-r2 route
```

Oczekiwane wyjście:
```text
10.1.1.0/24 dev eth0 proto kernel scope link src 10.1.1.10
10.0.12.0/30 dev to-r1 proto kernel scope link src 10.0.12.2
10.0.23.0/30 dev to-r3 proto kernel scope link src 10.0.23.1
```

`h1` zna tylko własną sieć LAN, a `r2` tylko swoje dwa łącza. Przetestuj sąsiada w tej samej podsieci, a potem odległy host:

```bash
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.1.1.1
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście (czasy się różnią):
```text
PING 10.1.1.1 (10.1.1.1) 56(84) bytes of data.
64 bytes from 10.1.1.1: icmp_seq=1 ttl=64 time=0.047 ms
64 bytes from 10.1.1.1: icmp_seq=2 ttl=64 time=0.028 ms

--- 10.1.1.1 ping statistics ---
2 packets transmitted, 2 received, 0% packet loss, time 1035ms
rtt min/avg/max/mdev = 0.028/0.037/0.047/0.009 ms
ping: connect: Network is unreachable
```

Sąsiad odpowiada: leży w sieci bezpośrednio podłączonej. Dla `10.3.3.10` host `h1` nie ma pasującej trasy ani trasy domyślnej, więc jądro w ogóle odmawia wysłania pakietu.

### Krok 5 — Zamień trzy przestrzenie nazw w routery (2 min)
Maszyna z Linuksem przekazuje pakiety przeznaczone dla innych hostów tylko wtedy, gdy włączone jest przekazywanie IP (IP forwarding). Domyślnie jest wyłączone, a każda przestrzeń nazw ma własne ustawienie.

```bash
sudo ip netns exec lab-r1 sysctl net.ipv4.ip_forward
for r in lab-r1 lab-r2 lab-r3; do
  sudo ip netns exec $r sysctl -w net.ipv4.ip_forward=1
done
```

Oczekiwane wyjście:
```text
net.ipv4.ip_forward = 0
net.ipv4.ip_forward = 1
net.ipv4.ip_forward = 1
net.ipv4.ip_forward = 1
```

Pierwsza linia pokazuje wartość domyślną, 0. Ustawienie żyje wewnątrz każdej przestrzeni nazw, więc przekazywanie na Twojej maszynie nie zmienia się.

### Krok 6 — Daj hostom bramę domyślną (4 min)
Hosty wysyłają wszystko, co leży poza ich podsiecią, do bramy domyślnej. Wskaż każdemu hostowi router w jego sieci LAN.

```bash
sudo ip -n lab-h1 route add default via 10.1.1.1
sudo ip -n lab-h2 route add default via 10.3.3.1
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.
From 10.1.1.1 icmp_seq=1 Destination Net Unreachable
From 10.1.1.1 icmp_seq=2 Destination Net Unreachable

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 0 received, +2 errors, 100% packet loss, time 1006ms
```

Postęp: pakiet opuszcza teraz `h1` i dociera do `r1`. `r1` nie ma trasy do `10.3.3.0/24`, więc odrzuca pakiet i zwraca komunikat ICMP *Destination Unreachable*. Potwierdź to z punktu widzenia `r1`:

```bash
sudo ip -n lab-r1 route get 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
RTNETLINK answers: Network is unreachable
```

`ip route get` pyta jądro, której trasy by użyło. „Network is unreachable” oznacza, że żadna trasa nie pasuje, nawet domyślna.

### Krok 7 — Dodaj ścieżkę docelową (4 min)
Daj każdemu routerowi na drodze do `10.3.3.0/24` trasę do tej sieci. `r3` jej nie potrzebuje, bo `10.3.3.0/24` jest do niego podłączona bezpośrednio.

```bash
sudo ip -n lab-r1 route add 10.3.3.0/24 via 10.0.12.2
sudo ip -n lab-r2 route add 10.3.3.0/24 via 10.0.23.2
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 -W 1 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 0 received, 100% packet loss, time 1062ms
```

Nadal 100% strat, ale tym razem *bez* żadnego komunikatu o błędzie. Coś po cichu odrzuca pakiety. `-W 1` sprawia, że `ping` czeka na każdą odpowiedź tylko jedną sekundę.

### Krok 8 — Znajdź i napraw brakującą trasę powrotną (8 min)
Podążaj ścieżką przeskok po przeskoku za pomocą `ip route get`, najpierw w stronę celu, potem z powrotem w stronę źródła.

```bash
sudo ip -n lab-r2 route get 10.3.3.10
sudo ip -n lab-r3 route get 10.3.3.10
sudo ip -n lab-r3 route get 10.1.1.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
10.3.3.10 via 10.0.23.2 dev to-r3 src 10.0.23.1 uid 0
    cache
10.3.3.10 dev to-h2 src 10.3.3.1 uid 0
    cache
RTNETLINK answers: Network is unreachable
```

Ścieżka docelowa jest kompletna: `r2` wysyła do `r3`, a `r3` dostarcza pakiet bezpośrednio przez `to-h2`. Żądania echo docierają do `h2`, a `h2` odpowiada do swojej bramy `r3`. Ale `r3` nie ma trasy do `10.1.1.10`, więc odrzuca każdą odpowiedź.

![Żądanie Echo Request z h1 (10.1.1.10) przechodzi przez R1, R2 i R3, z których każdy ma trasę do 10.3.3.0/24, i dociera do h2 (10.3.3.10). Odpowiedź Echo Reply do 10.1.1.10 wraca do R3, który nie ma trasy do 10.1.1.0/24 i ją odrzuca](../../../assets/diagrams/routing-lab-asymmetric.pl.svg)

*Rysunek 2. Żądania docierają, a odpowiedzi giną na pierwszym routerze bez trasy powrotnej. Z perspektywy `h1` wygląda to po prostu jak cisza.*

`r3` jest routerem brzegowym (stub) z tylko jedną drogą wyjścia, więc właściwą naprawą jest trasa domyślna w stronę `r2`:

```bash
sudo ip -n lab-r3 route add default via 10.0.23.1
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 -W 1 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 0 received, 100% packet loss, time 1039ms
```

Nadal nie działa. Śledź dalej ścieżkę powrotną: odpowiedź dociera teraz do `r2`.

```bash
sudo ip -n lab-r2 route get 10.1.1.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
RTNETLINK answers: Network is unreachable
```

`r2` leży pośrodku, więc potrzebuje konkretnej trasy powrotnej do sieci LAN hosta `h1`:

```bash
sudo ip -n lab-r2 route add 10.1.1.0/24 via 10.0.12.1
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 3 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście (czasy się różnią):
```text
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=1 ttl=61 time=0.068 ms
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=2 ttl=61 time=0.052 ms
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=3 ttl=61 time=0.054 ms

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
3 packets transmitted, 3 received, 0% packet loss, time 2064ms
rtt min/avg/max/mdev = 0.052/0.058/0.068/0.007 ms
```

Działa. `ttl=61` potwierdza ścieżkę: `h2` wysłał odpowiedź z TTL 64, a trzy routery zmniejszyły go po razie. `r1` zna już `10.1.1.0/24`, bo jest ona do niego podłączona bezpośrednio.

### Krok 9 — Prześledź ścieżkę i wyjaśnij milczący przeskok (7 min)
Traceroute pokazuje każdy router na ścieżce docelowej.

```bash
sudo ip netns exec lab-h1 traceroute -n 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
traceroute to 10.3.3.10 (10.3.3.10), 30 hops max, 60 byte packets
 1  10.1.1.1  0.022 ms  0.005 ms  0.005 ms
 2  10.0.12.2  0.017 ms  0.006 ms  0.007 ms
 3  * * *
 4  10.3.3.10  0.013 ms  0.009 ms  0.009 ms
```

`-n` pokazuje adresy bez próby rozwiązywania nazw. Przeskok 4, czyli cel, odpowiada, więc przeskok 3 (`r3`) przekazuje ruch. Dlaczego `r3` nie odpowiada za siebie? Jego komunikaty *Time Exceeded* pochodzą z jego adresu na łączu do `r2`, czyli `10.0.23.2`. Sprawdź, czy `r1` zna drogę powrotną do tego adresu:

```bash
sudo ip -n lab-r1 route get 10.0.23.2
sudo ip netns exec lab-r1 sysctl net.ipv4.conf.to-r2.rp_filter
```

Oczekiwane wyjście:
```text
RTNETLINK answers: Network is unreachable
net.ipv4.conf.to-r2.rp_filter = 2
```

`r1` ma trasy do `10.1.1.0/24`, `10.0.12.0/30` i `10.3.3.0/24`, ale nie do łącza `10.0.23.0/30`. Jego **filtr ścieżki powrotnej (reverse path filter)** (`rp_filter`, linuksowa postać uRPF z lekcji) sprawdza adres źródłowy każdego przychodzącego pakietu. W trybie luźnym (`2`) odrzuca pakiety ze źródła, do którego tablica routingu w ogóle nie ma drogi. Komunikaty z `r3` giną więc na `r1`.

> [!NOTE]
> Większość dystrybucji domyślnie ustawia `rp_filter` na 2 (luźny), a nowe przestrzenie nazw dziedziczą to ustawienie. Jeśli u Ciebie widać `0` (wyłączony), `r1` i tak przekazuje komunikaty z `r3`. Wtedy docierają one do `h1`, a przeskok 3 od razu pokazuje `10.0.23.2`. Mimo to przeczytaj wyjaśnienie i wykonaj naprawę: router bez trasy powrotnej do części sieci to prawdziwy problem, nawet jeśli filtr go nie ujawnia.

Podobnie jak `r3`, `r1` jest routerem brzegowym. Daj mu trasę domyślną w stronę `r2`, tak jak w projekcie z lekcji:

```bash
sudo ip -n lab-r1 route add default via 10.0.12.2
sudo ip netns exec lab-h1 traceroute -n 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
traceroute to 10.3.3.10 (10.3.3.10), 30 hops max, 60 byte packets
 1  10.1.1.1  0.040 ms  0.006 ms  0.004 ms
 2  10.0.12.2  0.015 ms  0.008 ms  0.006 ms
 3  10.0.23.2  0.018 ms  0.008 ms  0.007 ms
 4  10.3.3.10  0.019 ms  0.010 ms *
```

Teraz odpowiadają wszystkie cztery przeskoki. Pojedyncza `*` wśród odpowiedzi (jak ta ostatnia tutaj) jest normalna: Linux ogranicza tempo wysyłanych komunikatów błędów ICMP (`net.ipv4.icmp_ratelimit`), więc przy kilku uruchomieniach traceroute w krótkich odstępach część sond zostaje bez odpowiedzi. Między uruchomieniami odczekaj kilka sekund.

### Krok 10 — Zobacz, jak decyduje najdłuższy prefiks (6 min)
`r1` ma teraz zarówno trasę `/24`, jak i trasę domyślną wskazujące w tę samą stronę. Dodaj trzecią, bardziej szczegółową trasę, aby zobaczyć, że wygrywa najdłuższe dopasowanie, niezależnie od kolejności dodania tras.

```bash
sudo ip -n lab-r1 route
sudo ip -n lab-r1 route get 10.3.3.10
sudo ip -n lab-r1 route get 198.51.100.7
```

Oczekiwane wyjście:
```text
default via 10.0.12.2 dev to-r2
10.0.12.0/30 dev to-r2 proto kernel scope link src 10.0.12.1
10.1.1.0/24 dev to-h1 proto kernel scope link src 10.1.1.1
10.3.3.0/24 via 10.0.12.2 dev to-r2
10.3.3.10 via 10.0.12.2 dev to-r2 src 10.0.12.1 uid 0
    cache
198.51.100.7 via 10.0.12.2 dev to-r2 src 10.0.12.1 uid 0
    cache
```

`10.3.3.10` pasuje do `/24`, a `198.51.100.7` (adres dokumentacyjny) pasuje tylko do trasy domyślnej. Oba idą do `10.0.12.2`, więc na razie nie da się ich odróżnić. Teraz dodaj trasę **prohibit** dla dokładnie jednego adresu. To trasa, która odrzuca pakiety zamiast je przekazywać, co sprawia, że zwycięzca jest widoczny:

```bash
sudo ip -n lab-r1 route add prohibit 10.3.3.10/32
sudo ip -n lab-r1 route get 10.3.3.10
sudo ip -n lab-r1 route get 10.3.3.20
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
RTNETLINK answers: Permission denied
10.3.3.20 via 10.0.12.2 dev to-r2 src 10.0.12.1 uid 0
    cache
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.
From 10.1.1.1 icmp_seq=1 Packet filtered
From 10.1.1.1 icmp_seq=2 Packet filtered

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 0 received, +2 errors, 100% packet loss, time 1061ms
```

Dla `10.3.3.10` trasa `/32` wygrywa z `/24` i z trasą domyślną. Jądro odrzuca pakiet, a `r1` wysyła komunikat ICMP *administratively prohibited*, który `ping` pokazuje jako `Packet filtered`. Sąsiedni adres `10.3.3.20` pasuje tylko do `/24`, więc nadal idzie do `r2`. Usuń trasę testową:

```bash
sudo ip -n lab-r1 route del prohibit 10.3.3.10/32
```

Gdy się powiedzie, nie ma żadnego wyjścia.

### Krok 11 — Zepsuj trasę docelową i zlokalizuj usterkę (5 min)
Kolega „porządkuje” `r2` i usuwa jego trasę do `10.3.3.0/24`. Zagraj tego kolegę, a potem diagnozuj problem tak, jakby jego przyczyna była nieznana.

```bash
sudo ip -n lab-r2 route del 10.3.3.0/24
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.
From 10.0.12.2 icmp_seq=1 Destination Net Unreachable
From 10.0.12.2 icmp_seq=2 Destination Net Unreachable

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 0 received, +2 errors, 100% packet loss, time 1064ms
```

Błąd wskazuje winowajcę: `10.0.12.2` to `r2`. Traceroute pokazuje to samo:

```bash
sudo ip netns exec lab-h1 traceroute -n 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
traceroute to 10.3.3.10 (10.3.3.10), 30 hops max, 60 byte packets
 1  10.1.1.1  0.026 ms  0.005 ms  0.004 ms
 2  10.0.12.2  0.010 ms !N  0.006 ms !N *
```

`!N` oznacza *network unreachable*: przeskok 2 odpowiedział, że nie ma trasy. Porównaj to z Krokiem 7: brakująca trasa *docelowa* zwykle powoduje błąd od routera, który jej nie ma, a brakująca trasa *powrotna* powoduje ciszę. Potwierdź na `r2` i napraw:

```bash
sudo ip -n lab-r2 route get 10.3.3.10
sudo ip -n lab-r2 route add 10.3.3.0/24 via 10.0.23.2
sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
```

Oczekiwane wyjście:
```text
RTNETLINK answers: Network is unreachable
PING 10.3.3.10 (10.3.3.10) 56(84) bytes of data.
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=1 ttl=61 time=0.073 ms
64 bytes from 10.3.3.10: icmp_seq=2 ttl=61 time=0.045 ms

--- 10.3.3.10 ping statistics ---
2 packets transmitted, 2 received, 0% packet loss, time 1056ms
rtt min/avg/max/mdev = 0.045/0.059/0.073/0.014 ms
```

> [!NOTE]
> Wyniki z Części A pochodzą z prawdziwego uruchomienia z iproute2 6.17, iputils 20250605 i traceroute 2.1.6 na Linuksie 7.2. Uruchomiono je w nieuprzywilejowanej przestrzeni nazw użytkownika i sieci (`unshare -rn`) zamiast z `sudo`, co nie zmienia zachowania routingu. Inne wersje mogą formułować komunikaty nieco inaczej.

### Część B (opcjonalna) — Zastąp trasy statyczne protokołem OSPF
W Części A wpisujesz siedem tras i ręcznie wyszukujesz trzy usterki. Tutaj trzy routery same uczą się tych samych sieci dzięki OSPF. Uruchamiasz **FRRouting** (FRR), otwartoźródłowy pakiet routingu, w trzech kontenerach. Ta część jest opcjonalna i zajmuje około 25 minut.

![Część opcjonalna: trzy kontenery FRRouting w obszarze OSPF 0. lab-ospf-r1 (router ID 10.255.0.1) ma eth0 10.1.1.11 w ospf-lan1 (10.1.1.0/24) i eth1 10.0.12.11 w ospf-r1r2 (10.0.12.0/24). lab-ospf-r2 (10.255.0.2) ma eth0 10.0.12.12 i eth1 10.0.23.12 w ospf-r2r3 (10.0.23.0/24). lab-ospf-r3 (10.255.0.3) ma eth0 10.3.3.13 w ospf-lan3 (10.3.3.0/24) i eth1 10.0.23.13. Komunikaty hello OSPF są wysyłane co 10 sekund na adres 224.0.0.5 na każdym interfejsie OSPF](../../../assets/diagrams/routing-lab-ospf.pl.svg)

*Rysunek 3. Ta sama linia trzech routerów, teraz jako kontenery. Sieci kontenerów używają tych samych prefiksów co w Części A, ale łącza to /24, a routery mają numery hostów 11, 12 i 13.*

> [!NOTE]
> Silniki kontenerów zachowują pierwszy adres każdej sieci (`.1`) dla własnego mostu, dlatego routery używają `.11`, `.12` i `.13`. Polecenia testowano z Podmanem 5.8 w trybie rootless i obrazem `quay.io/frrouting/frr:10.7.1`. Docker używa tych samych poleceń, ale w tym laboratorium nie testowano ich z Dockerem. Z Dockerem może być potrzebne `sudo` lub członkostwo w grupie `docker`.

### Krok 12 — Przygotuj konfigurację FRR (5 min)
Każdy router potrzebuje trzech plików we własnym katalogu: `daemons` (które demony FRR uruchomić), `vtysh.conf` (ustawienia powłoki poleceń FRR) i `frr.conf` (konfiguracja routingu). Najpierw wybierz silnik kontenerów i pobierz z obrazu domyślny plik `daemons`:

```bash
CT=podman          # or: CT=docker
IMG=quay.io/frrouting/frr:10.7.1
mkdir -p ~/ospf-lab && cd ~/ospf-lab
$CT run --rm --entrypoint cat $IMG /etc/frr/daemons > daemons.orig
for n in 1 2 3; do
  mkdir -p r$n
  sed 's/^ospfd=no/ospfd=yes/' daemons.orig > r$n/daemons
  echo 'service integrated-vtysh-config' > r$n/vtysh.conf
done
grep '^ospfd' r1/daemons
```

Oczekiwane wyjście (po komunikatach o pobieraniu obrazu):
```text
ospfd=yes
ospfd_options="  -A 127.0.0.1"
```

`CT` przechowuje silnik kontenerów, a `IMG` dokładny obraz. Polecenie `sed` włącza demona OSPF, który w obrazie jest domyślnie wyłączony. Teraz zapisz konfigurację OSPF każdego routera. Instrukcja `network` włącza OSPF w obszarze 0 na każdym interfejsie, którego adres mieści się w danym prefiksie, i rozgłasza ten prefiks.

```bash
cat > r1/frr.conf <<'EOF'
frr defaults traditional
hostname r1
!
router ospf
 ospf router-id 10.255.0.1
 network 10.1.1.0/24 area 0
 network 10.0.12.0/24 area 0
!
EOF
cat > r2/frr.conf <<'EOF'
frr defaults traditional
hostname r2
!
router ospf
 ospf router-id 10.255.0.2
 network 10.0.12.0/24 area 0
 network 10.0.23.0/24 area 0
!
EOF
cat > r3/frr.conf <<'EOF'
frr defaults traditional
hostname r3
!
router ospf
 ospf router-id 10.255.0.3
 network 10.0.23.0/24 area 0
 network 10.3.3.0/24 area 0
!
EOF
```

Nie ma żadnego wyjścia. **Router ID** to 32-bitowa liczba, zapisywana jak adres IPv4, która nazywa każdy router w LSDB. Musi być unikalny.

### Krok 13 — Utwórz sieci i uruchom routery (4 min)
Każde łącze staje się wewnętrzną siecią kontenerów (bez dostępu do Internetu). Każdy router startuje w jednej sieci, a następnie jest podłączany do drugiej.

```bash
$CT network create --internal --subnet 10.1.1.0/24  ospf-lan1
$CT network create --internal --subnet 10.0.12.0/24 ospf-r1r2
$CT network create --internal --subnet 10.0.23.0/24 ospf-r2r3
$CT network create --internal --subnet 10.3.3.0/24  ospf-lan3

for spec in "r1 ospf-lan1 10.1.1.11" "r2 ospf-r1r2 10.0.12.12" "r3 ospf-lan3 10.3.3.13"; do
  set -- $spec
  $CT run -d --name lab-ospf-$1 --hostname $1 \
    --network $2 --ip $3 \
    --cap-add NET_ADMIN --cap-add NET_RAW --cap-add SYS_ADMIN \
    --sysctl net.ipv4.ip_forward=1 \
    -v "$PWD/$1:/etc/frr:Z" $IMG
done

$CT network connect --ip 10.0.12.11 ospf-r1r2 lab-ospf-r1
$CT network connect --ip 10.0.23.12 ospf-r2r3 lab-ospf-r2
$CT network connect --ip 10.0.23.13 ospf-r2r3 lab-ospf-r3
$CT ps --filter name=lab-ospf --format '{{.Names}} {{.Status}}'
```

Oczekiwane wyjście (nazwy sieci, trzy długie identyfikatory kontenerów, a potem):
```text
lab-ospf-r1 Up Less than a second
lab-ospf-r2 Up Less than a second
lab-ospf-r3 Up Less than a second
```

Co robią opcje:
- `--cap-add NET_ADMIN` pozwala FRR instalować trasy w tablicy routingu kontenera, a `NET_RAW` pozwala wysyłać pakiety OSPF (protokół IP 89). Wymagane jest też `SYS_ADMIN`: demony FRR proszą o nie przy starcie (służy do obsługi przestrzeni nazw sieci), a bez niego kończą pracę z komunikatem `privs_init: initial cap_set_proc failed: Operation not permitted`.

> [!WARNING]
> `SYS_ADMIN` to najszersze uprawnienie (capability) Linuksa. Nadawaj je wyłącznie tym kontenerom laboratoryjnym, które działają w sieciach wewnętrznych bez dostępu do Internetu, i preferuj Podmana w trybie rootless: tam uprawnienie obowiązuje wewnątrz Twojej przestrzeni nazw użytkownika, a nie na hoście. Nigdy nie używaj tych opcji dla kontenerów z niezaufanym oprogramowaniem.
- `--sysctl net.ipv4.ip_forward=1` zamienia każdy kontener w router, jak w Kroku 5.
- `-v "$PWD/$1:/etc/frr:Z"` montuje katalog konfiguracji routera. `:Z` zmienia etykietę dla SELinuksa, tam gdzie jest włączony.

### Krok 14 — Obserwuj, jak sąsiedzi się podnoszą (4 min)
Routery OSPF znajdują się nawzajem dzięki komunikatom hello wysyłanym co 10 sekund. W sieci typu Ethernet czekają też do 40 sekund na wybór routera desygnowanego (designated router), zanim się zsynchronizują. Odczekaj około minuty, a potem spójrz na `r2`, który ma dwóch sąsiadów:

```bash
sleep 60
$CT exec lab-ospf-r2 vtysh -c 'show ip ospf neighbor'
```

Oczekiwane wyjście (czasy się różnią):
```text
Neighbor ID     Pri State           Up Time         Dead Time Address         Interface                        RXmtL RqstL DBsmL
10.255.0.1        1 Full/Backup     10.206s           39.735s 10.0.12.11      eth0:10.0.12.12                      0     0     0
10.255.0.3        1 Full/DR         10.108s           39.894s 10.0.23.13      eth1:10.0.23.12                      0     0     0
```

Obaj sąsiedzi mają stan **Full**: ich bazy danych są zsynchronizowane. `DR` i `Backup` pokazują, który router został wybrany routerem desygnowanym, a który zapasowym na każdym łączu. Jeśli zajrzysz zbyt wcześnie, zobaczysz stany takie jak `Init` lub `2-Way`.

### Krok 15 — Odczytaj trasy zbudowane przez OSPF (5 min)
Spójrz na tablicę routingu `r1` w FRR, a potem w jądrze Linuksa:

```bash
$CT exec lab-ospf-r1 vtysh -c 'show ip route'
$CT exec lab-ospf-r1 ip route
```

Oczekiwane wyjście (po legendzie kodów tras; czasy się różnią):
```text
IPv4 unicast VRF default:
C>* 10.0.12.0/24 is directly connected, eth1, weight 1, 00:00:50
L>* 10.0.12.11/32 is directly connected, eth1, weight 1, 00:00:50
O>* 10.0.23.0/24 [110/20] via 10.0.12.12, eth1, weight 1, 00:00:05
C>* 10.1.1.0/24 is directly connected, eth0, weight 1, 00:00:50
L>* 10.1.1.11/32 is directly connected, eth0, weight 1, 00:00:50
O>* 10.3.3.0/24 [110/30] via 10.0.12.12, eth1, weight 1, 00:00:05
10.0.12.0/24 dev eth1 proto kernel scope link src 10.0.12.11
10.0.23.0/24 nhid 10 via 10.0.12.12 dev eth1 proto ospf metric 20
10.1.1.0/24 dev eth0 proto kernel scope link src 10.1.1.11
10.3.3.0/24 nhid 10 via 10.0.12.12 dev eth1 proto ospf metric 20
```

Jak to czytać:
- `O` oznacza trasy poznane przez OSPF, `C` trasy bezpośrednio podłączone, a `L` własne adresy routera. `>*` znaczy „wybrana i zainstalowana”.
- `[110/30]` to *[dystans administracyjny/metryka]*. FRR nadaje OSPF dystans 110, jak Cisco IOS. Koszt do `10.3.3.0/24` wynosi 30: trzy interfejsy po koszcie 10 (`r1`→`r2`, `r2`→`r3` i sieć LAN `r3`).
- W tablicy jądra te same trasy mają `proto ospf`. Jądro Linuksa nie zna dystansu administracyjnego, więc FRR sam wybiera najlepszą trasę i instaluje tylko ją.

Nie wpisujesz żadnej trasy, a `r1` zna `10.3.3.0/24` i łącze `10.0.23.0/24`, więc problemy z trasą powrotną i milczącym przeskokiem z Części A nie mogą tu wystąpić.

### Krok 16 — Zepsuj łącze i zobacz reakcję OSPF (4 min)
Odłącz `r2` od łącza `r2`–`r3`, tak jakby ktoś wyciągnął kabel:

```bash
$CT network disconnect ospf-r2r3 lab-ospf-r2
sleep 3
$CT exec lab-ospf-r1 vtysh -c 'show ip route ospf'
$CT exec lab-ospf-r1 ping -c 2 -W 1 10.3.3.13
```

Oczekiwane wyjście:
```text
PING 10.3.3.13 (10.3.3.13): 56 data bytes
ping: sendto: Network unreachable
```

`show ip route ospf` nic nie wypisuje: w ciągu kilku sekund `r2` rozesłał (flooding) informację o zmianie, a `r1` wycofał obie trasy za uszkodzonym łączem. `ping` wewnątrz kontenera pochodzi z BusyBoksa, który formułuje błąd inaczej niż w Części A. Podłącz łącze ponownie i poczekaj na adjacency (relację sąsiedztwa):

```bash
$CT network connect --ip 10.0.23.12 ospf-r2r3 lab-ospf-r2
sleep 60
$CT exec lab-ospf-r1 vtysh -c 'show ip route ospf'
```

Oczekiwane wyjście (po legendzie; czasy się różnią):
```text
IPv4 unicast VRF default:
O>* 10.0.23.0/24 [110/20] via 10.0.12.12, eth1, weight 1, 00:00:50
O>* 10.3.3.0/24 [110/30] via 10.0.12.12, eth1, weight 1, 00:00:39
```

Trasy wracają, choć nikt ich nie wpisywał. Przy tylko jednej ścieżce OSPF nie może ominąć awarii, ale usuwa martwe trasy i automatycznie je przywraca. Przy łączu zapasowym przełączyłby się na drugą ścieżkę. To jest wyzwanie poniżej.

> [!NOTE]
> Wyniki z Części B pochodzą z prawdziwego uruchomienia z Podmanem 5.8.7 w trybie rootless i FRR 10.7.1 (`quay.io/frrouting/frr:10.7.1`, około 94 MB po kompresji). Nie testowano z Dockerem.

## Weryfikacja
Laboratorium jest ukończone, gdy:

1. Oba hosty łączą się ze sobą przez trzy routery:
   ```bash
   sudo ip netns exec lab-h1 ping -c 2 10.3.3.10
   sudo ip netns exec lab-h2 ping -c 2 10.1.1.10
   ```
   Oba pokazują `0% packet loss` i `ttl=61`.
2. Odwrotny ślad wymienia każdy router:
   ```bash
   sudo ip netns exec lab-h2 traceroute -n 10.1.1.10
   ```
   Oczekiwane wyjście (czasy się różnią):
   ```text
   traceroute to 10.1.1.10 (10.1.1.10), 30 hops max, 60 byte packets
    1  10.3.3.1  0.042 ms  0.006 ms  0.005 ms
    2  10.0.23.1  0.018 ms  0.008 ms  0.006 ms
    3  10.0.12.1  0.017 ms  0.008 ms  0.007 ms
    4  10.1.1.10  0.017 ms  0.010 ms  0.009 ms
   ```
3. Potrafisz wyjaśnić dla każdego z tych objawów, której trasy brakowało i na którym routerze: `Destination Net Unreachable` od `10.1.1.1` (Krok 6), ciche 100% strat (Kroki 7–8), `* * *` na przeskoku 3 (Krok 9) i `!N` na przeskoku 2 (Krok 11).
4. (Opcjonalna Część B) `show ip ospf neighbor` na `lab-ospf-r2` pokazuje dwóch sąsiadów w stanie `Full`, a `r1` ma trasy `O` do `10.0.23.0/24` i `10.3.3.0/24`.

## Rozwiązywanie problemów
| Objaw | Prawdopodobna przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| `RTNETLINK answers: Operation not permitted` | Uruchomiono polecenie zmieniające sieć bez `sudo`. | Poprzedź polecenie `sudo`. |
| `Cannot open network namespace "lab-r1": No such file or directory` | Przestrzeń nazw nie istnieje: pominięto krok, jest literówka albo sprzątanie już wykonano. | Uruchom `ip netns list` i utwórz brakujące elementy (Krok 2). |
| `RTNETLINK answers: File exists` | Trasa, adres lub interfejs już istnieje, na przykład po dwukrotnym wykonaniu kroku. | Sprawdź przez `ip -n <namespace> route`. Do zmiany trasy użyj `ip route replace` albo najpierw ją usuń. |
| `Error: Nexthop has invalid gateway.` | Następny skok nie leży w podsieci bezpośrednio podłączonej do tego routera, często z powodu literówki lub złego routera. | Użyj adresu sąsiada na wspólnym łączu, na przykład `10.0.12.2` z `r1`. |
| Ping do sąsiada routera działa, ale dalej jest 100% strat bez błędu, a traceroute pokazuje `* * *` od następnego przeskoku | Przekazywanie IP jest wyłączone na tym routerze (`sysctl net.ipv4.ip_forward` pokazuje 0). Odrzuca on pakiety bez żadnego komunikatu ICMP. | Wykonaj Krok 5 jeszcze raz dla tego routera. |
| 100% strat bez błędu, przekazywanie jest włączone | Gdzieś na drodze powrotnej brakuje trasy powrotnej. | Uruchom `ip route get <adres źródłowy>` na każdym routerze od celu wstecz (Krok 8). |
| `From <router> Destination Net Unreachable` lub `!N` w traceroute | Ten router nie ma trasy do celu. | Dodaj trasę docelową na tym routerze (Kroki 7 i 11). |
| `traceroute: command not found` | Pakiet `traceroute` nie jest zainstalowany. | Zainstaluj go (zobacz Wymagania wstępne) albo użyj `tracepath -n`, który należy do iputils. |
| (Część B) `Error: ... subnet ... is already used` lub `Pool overlaps with other one on this address space` | Inna sieć kontenerów lub trasa hosta już używa jednej z podsieci. | Usuń konfliktującą sieć albo spójnie zmień prefiksy w poleceniach sieci i plikach `frr.conf`. |
| (Część B) Sąsiedzi utknęli w stanie `Init` lub `2-Way`, albo brak tras `O` | Sprawdzono przed końcem 40-sekundowego oczekiwania albo w konfiguracji jest błąd. | Odczekaj minutę i sprawdź ponownie. Przeczytaj dziennik przez `$CT logs lab-ospf-r2` i sprawdź instrukcje `network` oraz router ID. |

## Wyzwanie (opcjonalne)
1. **Pływająca trasa statyczna (floating static route).** Na `lab-h1` dodaj drugą trasę domyślną z wyższą metryką (`metric 200`) przez adres routera, który jeszcze nie istnieje. Przewidź, której trasy użyje `ip route get 198.51.100.7`, sprawdź, a potem usuń główną trasę domyślną, aby zobaczyć, jak przejmuje ją zapasowa.
2. **Redundantna ścieżka OSPF.** W Części B utwórz piątą sieć `ospf-r1r3` (`10.0.13.0/24`), podłącz do niej `r1` i `r3` i dodaj ją do ich konfiguracji OSPF (`network 10.0.13.0/24 area 0`; załaduj ponownie przez `$CT restart`). Której ścieżki używa teraz `r1` do `10.3.3.0/24` i z jakim kosztem? Odłącz nowe łącze i zmierz, ile czasu zajmuje `r1` powrót do poprzedniej ścieżki.
3. **Zabezpiecz OSPF.** Włącz kryptograficzne uwierzytelnianie OSPF na jednym łączu, korzystając z dokumentacji FRR dotyczącej `ip ospf authentication message-digest` lub łańcuchów kluczy (key chains). Skonfiguruj je najpierw tylko po jednej stronie i obserwuj, jak adjacency się rozpada.

## Sprzątanie
Usuń pięć przestrzeni nazw. Usunięcie przestrzeni nazw usuwa też znajdujące się w niej interfejsy veth, a usunięcie jednego końca pary veth usuwa drugi koniec.

```bash
for ns in lab-h1 lab-r1 lab-r2 lab-r3 lab-h2; do
  sudo ip netns del $ns
done
ip netns list
```

Oczekiwane wyjście: `ip netns list` nic nie wypisuje (albo przynajmniej nie wymienia żadnych przestrzeni nazw `lab-`).

Jeśli wykonano Część B, usuń kontenery, sieci, katalog konfiguracji i obraz. Ustaw `CT` ponownie, jeśli otwarto nowy terminal.

```bash
CT=podman          # or: CT=docker
$CT rm -f lab-ospf-r1 lab-ospf-r2 lab-ospf-r3
$CT network rm ospf-lan1 ospf-r1r2 ospf-r2r3 ospf-lan3
$CT rmi quay.io/frrouting/frr:10.7.1
cd ~ && rm -r ~/ospf-lab
$CT ps -a --filter name=lab-ospf
$CT network ls --filter name=ospf-
```

Oczekiwane wyjście: ostatnie dwa polecenia wypisują tylko linie nagłówka, bez kontenerów `lab-ospf` i bez sieci `ospf-`.

## Co już umiesz
- Przestrzeń nazw sieci Linuksa z `net.ipv4.ip_forward=1` jest routerem. Jej tablica routingu zaczyna się od samych tras bezpośrednio podłączonych.
- Routing działa osobno w każdym kierunku: brakująca trasa docelowa powoduje błąd ICMP od routera, który jej nie ma, a brakująca trasa powrotna często powoduje ciszę.
- `ip route get` na każdym przeskoku, w stronę celu i z powrotem w stronę źródła, szybko znajduje router z brakującą trasą.
- Przeskok `* * *` nadal może przekazywać ruch. Tutaj jego odpowiedzi odrzucał filtr ścieżki powrotnej, bo jeden router nie miał trasy powrotnej do części sieci.
- Dopasowanie najdłuższego prefiksu wybiera najbardziej szczegółową trasę, niezależnie od kolejności dodania tras.
- (Opcjonalnie) OSPF buduje te same trasy automatycznie z komunikatów hello i wspólnej bazy danych, pokazuje je z dystansem 110 i metryką kosztu oraz wycofuje je i przywraca przy awarii łącza.
