---
title: "Przełączanie i VLAN-y"
domain: networking
level: beginner
duration: "50 min"
objectives:
  - Wyjaśnić, jak przełącznik uczy się adresów MAC, przekazuje i zalewa ramki oraz czym jest domena rozgłoszeniowa (broadcast).
  - Opisać VLAN-y, znakowanie IEEE 802.1Q oraz różnicę między portami dostępowymi (access) a trunkami.
  - "Porównać sposoby routingu między VLAN-ami: router-on-a-stick i przełączniki warstwy 3."
  - Wyjaśnić, skąd biorą się pętle przełączania i co robią protokół Spanning Tree (STP) oraz Rapid STP.
  - Ocenić ataki warstwy 2 (zalewanie tablicy MAC, VLAN hopping) i obronę przed nimi (port security, utwardzanie trunków).
lang: pl
source_hash: ae90e3fd5f48
---

# Przełączanie i VLAN-y

## Dlaczego to ważne
Mała firma zajmuje jedno piętro biurowe: 40 laptopów pracowników, tuzin telefonów IP, drukarki, dwa serwery i punkt dostępowy Wi-Fi dla gości, wszystko podłączone do dwóch przełączników. Wszystko jest w jednej sieci. Gość w sieci Wi-Fi dla gości widzi drukarki i serwer plików. Każdy rozgłoszeniowy pakiet (broadcast) protokołu rozpoznawania adresów (ARP, Address Resolution Protocol) trafia do każdego urządzenia. Pewnego dnia ktoś wpina oba końce zapasowego kabla do tego samego przełącznika i w ciągu kilku sekund cała sieć biura przestaje działać.

Nic z tego nie dotyczy routera. Wszystko dzieje się w warstwie 2, wewnątrz przełączników. W tej lekcji dowiesz się, jak przełącznik decyduje, dokąd wysłać każdą ramkę, jak **wirtualne sieci LAN (VLAN, virtual LAN)** dzielą zestaw przełączników na osobne sieci, jak ruch przechodzi z jednego VLAN-u do drugiego, dlaczego jeden zapętlony kabel może położyć sieć oraz jak atakujący nadużywają warstwy 2 i jak ich powstrzymać. Te same idee pojawiają się w centrach danych, na hostach wirtualizacji i w wirtualnych przełącznikach platform chmurowych.

## Cele nauki
- Wyjaśnić, jak przełącznik uczy się adresów MAC, przekazuje i zalewa ramki oraz czym jest domena rozgłoszeniowa (broadcast).
- Opisać VLAN-y, znakowanie IEEE 802.1Q oraz różnicę między portami dostępowymi (access) a trunkami.
- Porównać sposoby routingu między VLAN-ami: router-on-a-stick i przełączniki warstwy 3.
- Wyjaśnić, skąd biorą się pętle przełączania i co robią protokół Spanning Tree (STP) oraz Rapid STP.
- Ocenić ataki warstwy 2 (zalewanie tablicy MAC, VLAN hopping) i obronę przed nimi (port security, utwardzanie trunków).

## Kluczowe pojęcia

> [!NOTE]
> Ta lekcja opiera się na [04 — Model OSI](../04-osi-model/README.pl.md) i [06 — Podsieci](../06-subnetting/README.pl.md). Szybkie przypomnienie: Ethernet działa w warstwie 2 i przenosi **ramki**. Każdy interfejs sieciowy ma 48-bitowy **adres MAC (Media Access Control, kontrola dostępu do medium)**, zapisywany jako sześć bajtów szesnastkowych, np. `00:00:5e:00:53:0a`. Ramka zawiera docelowy adres MAC, źródłowy adres MAC i dane. `ff:ff:ff:ff:ff:ff` to adres rozgłoszeniowy: „wszystkie urządzenia w tej sieci”. Adresy MAC w tej lekcji pochodzą z bloku zarezerwowanego przez RFC 7042 na potrzeby dokumentacji, od `00:00:5e:00:53:00` do `00:00:5e:00:53:ff`.

### Jak przełącznik przekazuje ramki
Wyobraź sobie recepcjonistkę hotelową pierwszego dnia pracy. Nie wie, który gość mieszka w którym pokoju. Gdy przychodzi list do nieznanego gościa, wsuwa jego kopię pod każde drzwi. Ale za każdym razem, gdy gość mija recepcję, zapisuje numer jego pokoju. Po jakimś czasie listy trafiają prosto do właściwego pokoju.

**Przełącznik** działa tak samo. Łączy urządzenia tej samej sieci i przekazuje każdą ramkę na podstawie docelowego adresu MAC. Prowadzi **tablicę adresów MAC** (zwaną też tablicą CAM, od content-addressable memory, lub bazą przekazywania): listę „ten adres MAC był ostatnio widziany na tym porcie”. Dla każdej odebranej ramki przełącznik robi dwie rzeczy:

1. **Uczy się.** Odczytuje *źródłowy* adres MAC i zapisuje go przy porcie, którym ramka przyszła. Jeśli wpis już istnieje, odświeża jego licznik czasu. Jeśli urządzenie przeniosło się na inny port, aktualizuje port.
2. **Przekazuje, zalewa lub filtruje.** Szuka *docelowego* adresu MAC:
   - **Znany unicast:** adres MAC jest w tablicy na innym porcie. Przełącznik **przekazuje** ramkę tylko tym portem.
   - **Nieznany unicast:** adresu MAC nie ma w tablicy. Przełącznik **zalewa** ramkę: wysyła jej kopię każdym portem poza tym, którym przyszła.
   - **Broadcast** (`ff:ff:ff:ff:ff:ff`) i, o ile przełącznik nie jest skonfigurowany inaczej, multicast: również są zalewane.
   - **Ten sam port:** jeśli adres docelowy poznano na porcie, którym ramka przyszła, przełącznik ją **filtruje** (odrzuca), bo odbiorca już ją dostał.

Wpisy nie żyją wiecznie. Jeśli adres MAC nie jest widziany przez jakiś czas, jego wpis **wygasa**. Częsta wartość domyślna to 300 sekund, ale zależy ona od platformy. Wygasanie utrzymuje małą tablicę i pozwala jej nadążać za urządzeniami, które się przenoszą.

![Przełącznik SW1 z czterema hostami: A na porcie 1 (00:00:5e:00:53:0a), B na porcie 2 (00:00:5e:00:53:0b), C na porcie 3 (00:00:5e:00:53:0c) i D na porcie 4 (00:00:5e:00:53:0d). A wysyła ramkę do C; SW1 uczy się A na porcie 1 i, ponieważ C nie ma w tablicy adresów MAC, zalewa kopiami porty 2, 3 i 4. Tablica pokazuje A na porcie 1 (właśnie poznany), B na porcie 2 (poznany wcześniej, wygasa po około 300 sekundach bezczynności) i brak wpisu dla C](../../../assets/diagrams/switching-mac-learning.pl.svg)

*Rysunek 1. Przełącznik uczy się ze źródłowego adresu i zalewa, gdy nie zna adresu docelowego. Gdy C odpowie, przełącznik pozna C na porcie 3 i od tej pory ramki do C wychodzą tylko portem 3.*

Przełącznik jest przezroczysty: hosty nie wiedzą o jego istnieniu i nigdy nie adresują do niego ramek. Dlatego w standardach IEEE i w Linuksie przełączniki nazywa się też **bridge’ami** (mostami). Most to pierwotna, dwuportowa wersja tego samego pomysłu.

> [!CHECK]
> Przełącznik odbiera na porcie 2 ramkę z docelowym adresem MAC `00:00:5e:00:53:0c`, który według tablicy jest na porcie 7. Co robi przełącznik?
>
> - [ ] Zalewa nią wszystkie porty poza portem 2, na wszelki wypadek
> - [x] Zapisuje źródłowy adres MAC ramki przy porcie 2 i przekazuje ramkę tylko portem 7
> - [ ] Przekazuje ją portem 7 i zapisuje `00:00:5e:00:53:0c` przy porcie 2
>
> Przełącznik zawsze uczy się ze *źródłowego* adresu ramki, przypisując go do portu, którym ramka przyszła. Znany adres docelowy oznacza jedną, ukierunkowaną kopię. Zalewanie dotyczy tylko nieznanych adresów docelowych oraz broadcastu i multicastu.

### Domeny kolizji i domeny rozgłoszeniowe
Dwa terminy opisują, jak daleko sięga ruch.

**Domena kolizji** to zbiór urządzeń, których transmisje mogą kolidować we wspólnym medium. W dawnych hubach wszystkie urządzenia dzieliły jedną domenę kolizji. Na przełączniku każdy port jest osobną domeną kolizji, a przy łączach full-duplex, które dziś są normą, kolizje w ogóle nie występują.

**Domena rozgłoszeniowa** to zbiór urządzeń, które odbierają nawzajem swoje broadcasty. Przełącznik zalewa broadcasty przez wszystkie porty, więc wszystkie urządzenia na przełączniku i na połączonych z nim przełącznikach tworzą jedną domenę rozgłoszeniową. **Router** zatrzymuje broadcasty: każdy interfejs routera jest granicą domeny rozgłoszeniowej. W kategoriach IP jedna domena rozgłoszeniowa to zwykle jedna podsieć.

Dlaczego to ważne? Broadcasty są częścią normalnego życia sieci. Używają ich ARP, wykrywanie usług protokołu dynamicznej konfiguracji hostów (DHCP, Dynamic Host Configuration Protocol) i wiele protokołów wykrywania. Ale każde urządzenie musi przetworzyć każdy broadcast ze swojej domeny. Przy kilkuset urządzeniach to szum w tle. Przy tysiącach marnuje pasmo i czas procesora oraz pozwala każdemu urządzeniu widzieć wszystkie inne i łączyć się z nimi bezpośrednio. Mniejsze domeny rozgłoszeniowe są spokojniejsze i łatwiejsze do zabezpieczenia.

| | Hub | Przełącznik | Router |
|---|---|---|---|
| Działa w warstwie | 1 | 2 | 3 |
| Domeny kolizji | Jedna na wszystkie porty | Jedna na port | Jedna na interfejs |
| Domeny rozgłoszeniowe | Jedna | Jedna (na VLAN, patrz niżej) | Jedna na interfejs |

> [!CHECK]
> Dwadzieścia laptopów jest podłączonych do dwóch przełączników, które są połączone ze sobą. Nie ma routerów ani VLAN-ów. Ile jest domen rozgłoszeniowych?
>
> - [x] Jedna
> - [ ] Dwie, po jednej na przełącznik
> - [ ] Dwadzieścia, po jednej na port przełącznika
>
> Przełączniki zalewają broadcasty przez wszystkie porty, także przez łącze między nimi, więc wszystkie dwadzieścia laptopów odbiera nawzajem swoje broadcasty. Każdy *port* przełącznika to osobna domena kolizji, ale domenę rozgłoszeniową dzieli dopiero router lub granica VLAN-u.

### VLAN-y i znakowanie IEEE 802.1Q
Wróćmy do biura. Chcesz mieć gości, pracowników i telefony w osobnych sieciach, ale nie chcesz kupować trzech zestawów przełączników ani prowadzić trzech zestawów kabli. Rozwiązaniem jest **wirtualna sieć LAN (VLAN, virtual LAN)**. To logiczna domena rozgłoszeniowa wewnątrz przełącznika: przełącznik prowadzi osobną tablicę adresów MAC dla każdego VLAN-u i nigdy nie przekazuje ani nie zalewa ramki z jednego VLAN-u do drugiego. Jeden fizyczny przełącznik zachowuje się jak kilka niezależnych przełączników.

Każdy VLAN ma numer, czyli **identyfikator VLAN (VID, VLAN ID)**. Większość przełączników domyślnie umieszcza wszystkie porty w VLAN 1, dlatego wszystko działa zaraz po wyjęciu z pudełka.

W obrębie jednego przełącznika VLAN ramki to po prostu VLAN portu, którym ramka przyszła. Ale co, gdy połączone są dwa przełączniki i oba przenoszą kilka VLAN-ów? Przełącznik odbierający musi wiedzieć, do którego VLAN-u należy każda ramka. Standardowa odpowiedź to **IEEE 802.1Q**: przełącznik wysyłający wstawia do ramki 4-bajtowy **znacznik VLAN** tuż za źródłowym adresem MAC.

![Ramka Ethernet: docelowy MAC (6 bajtów), źródłowy MAC (6 bajtów), znacznik 802.1Q (4 bajty), EtherType (2 bajty), dane (od 42 do 1500 bajtów) i FCS (4 bajty). Wewnątrz znacznika: TPID 0x8100 (16 bitów), PCP priorytet od 0 do 7 (3 bity), DEI do odrzucenia (1 bit) i VID, czyli ID VLAN (12 bitów, od 1 do 4094 do użycia, 0 i 4095 zarezerwowane)](../../../assets/diagrams/vlan-8021q-tag.pl.svg)

*Rysunek 2. Znacznik 802.1Q leży między źródłowym MAC a EtherType. Jego ostatnie 12 bitów niesie ID VLAN.*

Znacznik ma cztery pola:

| Pole | Rozmiar | Znaczenie |
|---|---|---|
| Tag Protocol Identifier (TPID) | 16 bitów | Zawsze `0x8100` dla znacznika 802.1Q. Zajmuje miejsce, w którym normalnie jest EtherType, więc odbiorca wie, że „dalej jest znacznik”. |
| Priority Code Point (PCP) | 3 bity | Priorytet 0–7 dla jakości usług (QoS, quality of service), np. by uprzywilejować ruch głosowy. Często nazywany priorytetem 802.1p. |
| Drop Eligible Indicator (DEI) | 1 bit | Oznacza ramki, które mogą zostać odrzucone w pierwszej kolejności przy przeciążeniu. |
| VLAN identifier (VID) | 12 bitów | Numer VLAN-u. 12 bitów daje 4096 wartości: 0 i 4095 są zarezerwowane, więc użyteczne VLAN-y to **od 1 do 4094**. |

VID równy 0 oznacza „ta ramka niesie priorytet, ale nie należy do żadnego konkretnego VLAN-u” (znacznik priorytetu). Znacznik wydłuża też maksymalną ramkę o 4 bajty: 1522 bajty zamiast 1518. Minimum pozostaje 64 bajty, więc minimalna ilość danych spada z 46 do 42 bajtów.

> [!NOTE]
> Drugi standard, IEEE 802.1ad („Q-in-Q”), układa dwa znaczniki, by dostawca usług mógł przenosić VLAN-y klienta wewnątrz własnych. Jego zewnętrzny znacznik używa TPID `0x88A8`. W tym module nie będzie Ci potrzebny, ale rozpoznasz go w przechwyconych pakietach.

> [!CHECK]
> Inżynier sieci chce utworzyć VLAN 4095 dla nowego zespołu. Co się stanie?
>
> - [ ] Zadziała: pole VID ma 12 bitów, więc 4095 to najwyższy VLAN
> - [x] Zostanie odrzucone: 4095 jest zarezerwowany, a użyteczne ID VLAN to 1–4094
> - [ ] Zadziała, ale tylko na portach trunk
>
> 12-bitowe pole VID może zawierać wartości od 0 do 4095, ale 802.1Q rezerwuje 0 (znacznik priorytetu) i 4095. Niektórzy producenci rezerwują jeszcze kilka ID na użytek wewnętrzny, więc sprawdź też dokumentację swojej platformy.

### Porty dostępowe i porty trunk
Hosty zwykle nic nie wiedzą o VLAN-ach. Laptop wysyła zwykłe ramki bez znacznika. Dlatego porty przełącznika są dwojakiego rodzaju:

- **Port dostępowy (access)** należy dokładnie do jednego VLAN-u. Ramki od hosta przychodzą bez znacznika, a przełącznik przypisuje je do VLAN-u portu. Ramki do hosta wychodzą bez znacznika. Host nigdy nie widzi znacznika.
- **Port trunk** przenosi kilka VLAN-ów jednym łączem, zwykle między przełącznikami albo między przełącznikiem a routerem, firewallem lub hostem wirtualizacji. Ramki na trunku mają znacznik 802.1Q, który mówi, do jakiego VLAN-u należą.

![Dwa przełączniki, SW1 i SW2, połączone trunkiem 802.1Q ze znacznikami VLAN 10 i VLAN 20. Na SW1 PC-A (192.168.10.11, VLAN 10) i PC-B (192.168.20.12, VLAN 20) korzystają z portów dostępowych; na SW2 PC-C (192.168.10.13, VLAN 10) i PC-D (192.168.20.14, VLAN 20) korzystają z portów dostępowych](../../../assets/diagrams/vlan-access-trunk.pl.svg)

*Rysunek 3. Jeden trunk przenosi oba VLAN-y między przełącznikami. PC-A może dotrzeć do PC-C w warstwie 2, ale nie do PC-B ani PC-D, choć są na tych samych przełącznikach.*

Trunk ma jeszcze dwa ustawienia, które musisz znać:

- **Dozwolone VLAN-y.** Lista VLAN-ów przenoszonych przez trunk. Wiele przełączników domyślnie dopuszcza na trunku wszystkie VLAN-y. Ograniczenie listy do naprawdę potrzebnych VLAN-ów („przycinanie”, pruning) trzyma broadcasty i atakujących z dala od miejsc, w których nie powinni się znaleźć.
- **VLAN natywny.** VLAN, do którego trunk przypisuje ramki przychodzące *bez znacznika* i którego ramki wysyła bez znacznika. Oba końce muszą się co do niego zgadzać; jeśli nie, ramki przeciekają z jednego VLAN-u do drugiego. Na wielu przełącznikach VLAN natywny to domyślnie VLAN 1. Linux i niektórzy producenci nazywają to port VLAN ID (PVID).

> [!NOTE]
> Producenci używają różnych słów na te same idee. Niektórzy mówią „nieoznakowany członek VLAN 10” zamiast „port access w VLAN 10” i „oznakowany członek” zamiast „członek trunku”. Zachowanie jest takie samo: liczy się to, czy ramki na tym porcie, dla tego VLAN-u, mają znacznik.

> [!CHECK]
> PC-A z Rysunku 3 wysyła ramkę do PC-C. Gdzie ramka ma znacznik 802.1Q?
>
> - [ ] Na każdym łączu, żeby każdy przełącznik znał VLAN
> - [ ] Nigdzie: VLAN 10 nie jest VLAN-em natywnym, więc nigdy nie jest znakowany
> - [x] Tylko na trunku między SW1 a SW2
>
> Port dostępowy PC-A odbiera ramkę bez znacznika, a SW1 przypisuje ją do VLAN 10. SW1 dodaje znacznik, by przejść przez trunk, a SW2 zdejmuje go przed dostarczeniem ramki portem dostępowym PC-C. Hosty na portach dostępowych nigdy nie widzą znaczników.

### Routing między VLAN-ami
VLAN-y to osobne domeny rozgłoszeniowe i każdy z nich jest zwykle osobną podsiecią IP: VLAN 10 to `192.168.10.0/24`, VLAN 20 to `192.168.20.0/24`. Sam przełącznik nigdy nie przeniesie ramki z jednego VLAN-u do drugiego. Aby ruch przechodził między VLAN-ami, potrzebny jest router lub coś, co go zastępuje. Hosty każdego VLAN-u używają jako domyślnej bramy interfejsu routera w swoim VLAN-ie.

Są trzy typowe konstrukcje:

1. **Jeden interfejs routera na VLAN.** Do portu access w każdym VLAN-ie podłącza się osobny port routera. To proste i łatwe do zrozumienia, ale porty routera szybko się kończą.
2. **Router-on-a-stick.** *Jeden* port routera podłącza się do portu trunk przełącznika. Na routerze tworzy się po jednym **podinterfejsie** na VLAN: interfejsie logicznym, który wysyła i odbiera ramki ze znacznikiem ID tego VLAN-u, z własnym adresem IP pełniącym rolę bramy VLAN-u. Ruch między VLAN-ami idzie trunkiem w górę do routera i wraca tym samym trunkiem w dół.
3. **Przełącznik warstwy 3.** **Przełącznik warstwy 3** (przełącznik wielowarstwowy) sam routuje między VLAN-ami. Tworzy się interfejs wirtualny dla każdego VLAN-u, często zwany przełącznikowym interfejsem wirtualnym (SVI, switched virtual interface) lub interfejsem VLAN, nadaje mu adres IP bramy, a przełącznik routuje między nimi, zwykle sprzętowo i z pełną szybkością.

![Router-on-a-stick: PC-A (192.168.10.11/24, VLAN 10, brama 192.168.10.1) wysyła do PC-B (192.168.20.12/24, VLAN 20, brama 192.168.20.1). 1: ramka bez znacznika od PC-A do SW1. 2: SW1 wysyła ją trunkiem ze znacznikiem 10 do podinterfejsu eth0.10 routera R1, 192.168.10.1/24. 3: R1 ją trasuje i odsyła trunkiem z eth0.20, 192.168.20.1/24, ze znacznikiem 20. 4: SW1 usuwa znacznik i dostarcza ją do PC-B](../../../assets/diagrams/vlan-router-on-a-stick.pl.svg)

*Rysunek 4. W router-on-a-stick ruch między VLAN-ami dwa razy przechodzi tym samym trunkiem: w górę w VLAN 10, w dół w VLAN 20.*

| | Router-on-a-stick | Przełącznik warstwy 3 |
|---|---|---|
| Sprzęt | Dowolny router lub firewall z obsługą 802.1Q oraz przełącznik warstwy 2 | Przełącznik z funkcjami routingu |
| Koszt | Niski: jeden port routera obsługuje wiele VLAN-ów | Wyższy na urządzenie, ale często już obecny w większych sieciach |
| Wydajność | Ograniczona jednym łączem, które przenosi każdy trasowany pakiet dwa razy | Routuje z szybkością przełączania lub zbliżoną |
| Typowe zastosowanie | Małe biura, laboratoria, oddziały; gdy firewall musi kontrolować ruch między VLAN-ami | Sieci kampusowe i centrów danych z dużym ruchem między VLAN-ami |
| Pojedynczy punkt awarii | Router i jego jedno łącze | Przełącznik (zwykle wdrażany w redundantnych parach) |

> [!TIP]
> W wielu sieciach „router” między VLAN-ami to w rzeczywistości firewall, często w konstrukcji router-on-a-stick. To celowe: każdy pakiet między VLAN-ami przechodzi przez miejsce, w którym można zastosować politykę bezpieczeństwa.

> [!CHECK]
> Biuro routuje między ośmioma VLAN-ami przez router-on-a-stick na jednym łączu 1 Gbit/s. Użytkownicy skarżą się, że kopiowanie plików między VLAN-ami Pracownicy i Serwery jest wolne, a ruch wewnątrz każdego VLAN-u jest szybki. Jaka jest najbardziej prawdopodobna przyczyna?
>
> - [ ] Trunk może przenosić tylko jeden VLAN naraz
> - [x] Cały ruch między VLAN-ami dwa razy przechodzi przez jedno łącze trunk, więc to łącze jest wąskim gardłem
> - [ ] Przełącznik zalewa cały ruch między VLAN-ami na wszystkie porty
>
> Każdy trasowany pakiet idzie trunkiem w górę do routera i z powrotem w dół, więc łącze przenosi go dwa razy i dzielą je wszystkie osiem VLAN-ów. Przełącznik warstwy 3 albo szybsze lub zagregowane łącze do routera usuwa wąskie gardło.

### Pętle przełączania i protokół Spanning Tree
Sieci potrzebują redundancji: jeśli przełącznik lub kabel ulegnie awarii, ruch powinien pójść inną drogą. Ale redundantne łącza między przełącznikami tworzą **pętle**, a w warstwie 2 to niebezpieczne. Pakiet IP ma pole czasu życia (TTL, Time to Live), zmniejszane na każdym routerze, więc pakiet w pętli routingu w końcu ginie. Ramka Ethernet nie ma takiego pola. Ramka w pętli krąży w nieskończoność.

Weź trzy przełączniki połączone w trójkąt. Jeden host wysyła broadcast. Każdy przełącznik zalewa go przez wszystkie pozostałe porty, więc kopie krążą po trójkącie w obu kierunkach, a każdy przełącznik zalewa każdą kopię ponownie. W ciągu sekund dostajesz:

- **burzę broadcastów**: łącza zapełniają się niekończącymi się kopiami tych samych ramek, a urządzenia zużywają cały czas procesora na ich przetwarzanie;
- **niestabilność tablicy MAC**: przełącznik widzi ten sam źródłowy MAC przychodzący różnymi portami i ciągle przepisuje tablicę („MAC flapping”);
- **zduplikowane ramki** dostarczane hostom.

Sieć jest bezużyteczna, dopóki pętla nie zostanie przerwana. Tak stało się w biurze, gdy ktoś zapętlił zapasowy kabel.

**Protokół Spanning Tree (STP, Spanning Tree Protocol)**, zdefiniowany w IEEE 802.1D, zachowuje redundantne łącza, ale logicznie wyłącza dokładnie tyle portów, by usunąć wszystkie pętle. Wynikiem jest drzewo: dokładnie jedna aktywna ścieżka między dowolnymi dwoma przełącznikami. Gdy aktywne łącze ulegnie awarii, STP odblokowuje port zapasowy.

Przełączniki z STP wymieniają **BPDU (Bridge Protocol Data Unit)**, małe ramki wysyłane na adres multicast `01:80:c2:00:00:00`. Za ich pomocą budują drzewo w trzech krokach:

1. **Wybór root bridge.** Każdy przełącznik ma **identyfikator mostu (bridge ID)**: konfigurowalny priorytet (domyślnie 32768) i jego adres MAC. Wygrywa najniższy bridge ID. Przy równych priorytetach wygrywa najniższy MAC, dlatego priorytet ustawia się ręcznie na przełączniku, który *chcemy* mieć jako root.
2. **Wybór portu głównego (root port) na każdym pozostałym przełączniku.** Każdy przełącznik inny niż root wybiera port o najniższym łącznym koszcie ścieżki do roota. Szybsze łącza mają niższe koszty.
3. **Wybór portu desygnowanego na każdym łączu.** Na każdym łączu port najbliższy rootowi przekazuje na nie ruch. Każdy port, który nie jest ani portem głównym, ani desygnowanym, jest **zablokowany**: odbiera BPDU, ale nie przekazuje ramek.

![Trzy przełączniki w trójkącie. SW1, z priorytetem mostu 32768 i najniższym MAC 00:00:5e:00:53:a1, jest root bridge; oba jego porty są desygnowane. SW2 (00:00:5e:00:53:a2) i SW3 (00:00:5e:00:53:a3) używają łącza do SW1 jako portu głównego. Na łączu SW2–SW3 port SW2 jest desygnowany, a port SW3 zablokowany, więc nie ma pętli](../../../assets/diagrams/switching-stp-loop.pl.svg)

*Rysunek 5. STP zachowuje wszystkie trzy kable, ale blokuje jeden port, więc trójkąt staje się drzewem. Jeśli łącze SW1–SW2 ulegnie awarii, zablokowany port SW3 zaczyna przekazywać ruch.*

Klasyczny STP 802.1D jest wolny. Gdy zmienia się topologia, port przechodzi przez stany nasłuchiwania i uczenia się, zanim zacznie przekazywać ruch, a przy domyślnych licznikach trwa to 30–50 sekund. **Protokół Rapid Spanning Tree (RSTP, Rapid Spanning Tree Protocol)** to naprawia. Został opublikowany najpierw jako IEEE 802.1w, potem włączony do 802.1D-2004, a dziś jest częścią IEEE 802.1Q. RSTP stosuje te same idee root bridge, portu głównego i desygnowanego, ale przełączniki negocjują bezpośrednio z sąsiadami zamiast czekać na liczniki. Zwykle zbiega się w kilka sekund lub szybciej. RSTP dodaje:

- **Porty alternatywne**: zablokowane porty będące gotowym zapasem portu głównego, więc przełączenie awaryjne jest niemal natychmiastowe.
- **Porty edge**: porty podłączone do hostów, a nie do przełączników. Zaczynają przekazywać ruch od razu, bez czekania. (Niektórzy producenci nazywają to „PortFast”.)
- Mniej stanów portów: **odrzucanie (discarding)**, uczenie się i przekazywanie.

RSTP jest wstecznie zgodny z STP i dziś jest rozsądnym wyborem domyślnym. Protokół Multiple Spanning Tree (MSTP), również w 802.1Q, uruchamia osobne drzewa dla grup VLAN-ów, aby różne VLAN-y mogły korzystać z różnych łączy.

> [!IMPORTANT]
> STP to siatka bezpieczeństwa, a nie projekt. Utrzymuj prostą topologię warstwy 2, wybieraj root bridge świadomie (zwykle przełącznik rdzeniowy lub dystrybucyjny) i nigdy nie wyłączaj STP, by „port szybciej wstał”: zamiast tego skonfiguruj port jako edge.

> [!CHECK]
> Trzy przełączniki mają ten sam priorytet mostu. Ich adresy MAC to `00:00:5e:00:53:a5`, `00:00:5e:00:53:a2` i `00:00:5e:00:53:b1`. Który zostaje root bridge?
>
> - [ ] Ten z `00:00:5e:00:53:b1`, bo wygrywa najwyższy MAC
> - [x] Ten z `00:00:5e:00:53:a2`, bo wygrywa najniższy bridge ID
> - [ ] Ten z największą liczbą podłączonych portów
>
> Bridge ID to priorytet, a po nim MAC, i wygrywa najniższy. Przy równych priorytetach decyduje najniższy MAC. Aby kontrolować wybór, obniż priorytet przełącznika, który chcesz mieć jako root.

## Jak to działa
Oto pełna droga jednego pakietu w sieci biurowej z Rysunku 3, z router-on-a-stick R1 podłączonym do portu trunk na SW1. PC-A (`192.168.10.11`, VLAN 10, na SW1) wysyła pakiet do PC-D (`192.168.20.14`, VLAN 20, na SW2). Załóż, że wszystkie tablice MAC i pamięci podręczne ARP są puste, a STP zakończył pracę.

1. **PC-A decyduje, dokąd go wysłać.** `192.168.20.14` jest poza podsiecią PC-A, `192.168.10.0/24`, więc PC-A musi wysłać pakiet do swojej bramy domyślnej, `192.168.10.1`. Potrzebuje adresu MAC bramy, więc rozgłasza zapytanie ARP.
2. **SW1 uczy się i zalewa.** Broadcast przychodzi bez znacznika na port dostępowy PC-A. SW1 przypisuje go do VLAN 10, uczy się MAC hosta PC-A na tym porcie w tablicy VLAN 10 i zalewa broadcast na wszystkie pozostałe porty należące do VLAN 10: w kierunku PC-C (ze znacznikiem na trunku do SW2) i port trunk routera R1 (znacznik 10). PC-B i PC-D, w VLAN 20, nigdy go nie widzą.
3. **R1 odpowiada.** Podinterfejs R1 dla VLAN 10 jest właścicielem `192.168.10.1`, więc odpowiada swoim MAC. Odpowiedź wraca ze znacznikiem 10, SW1 uczy się MAC routera R1 na porcie trunk w VLAN 10 i przekazuje odpowiedź tylko do PC-A, bo już wie, gdzie on jest.
4. **PC-A wysyła pakiet.** Ramka jest zaadresowana na MAC routera R1, ale niesie docelowy adres IP `192.168.20.14`. SW1 przekazuje ją trunkiem ze znacznikiem 10.
5. **R1 routuje.** R1 zdejmuje nagłówek warstwy 2, widzi, że `192.168.20.14` leży na jego podinterfejsie VLAN 20 (`192.168.20.0/24`), zmniejsza TTL i pyta ARP-em o PC-D w VLAN 20. Następnie wysyła pakiet w nowej ramce, z własnego MAC na MAC hosta PC-D, ze znacznikiem 20.
6. **Przełączniki go dostarczają.** SW1 odbiera ramkę ze znacznikiem 20. Docelowy MAC jest już znany w jego tablicy VLAN 20 (poznany z odpowiedzi ARP hosta PC-D), więc SW1 przekazuje ją przez trunk do SW2, nadal ze znacznikiem 20. SW2 sprawdza swoją tablicę VLAN 20, zdejmuje znacznik i wysyła ramkę portem dostępowym PC-D.

Zwróć uwagę, co zmieniło się po drodze. Źródłowy i docelowy adres IP pozostały takie same od końca do końca. Adresy MAC zmieniły się na routerze, a znacznik VLAN był dodawany i zdejmowany na każdej krawędzi trunku. Ten sam adres MAC (routera R1) występuje w tablicach VLAN 10 i VLAN 20, bo każdy VLAN ma własną tablicę.

> [!CHECK]
> W kroku 5: jakie adresy MAC R1 umieszcza w ramce wysyłanej do PC-D?
>
> - [ ] Źródłowy MAC hosta PC-A, docelowy MAC hosta PC-D, bo przełączniki zachowują adresy MAC od końca do końca
> - [x] Źródłowy MAC routera R1, docelowy MAC hosta PC-D
> - [ ] Źródłowy MAC routera R1, docelowy adres broadcast, bo PC-D jest w innym VLAN-ie
>
> Router buduje nową ramkę warstwy 2 dla każdego przeskoku. Adresy IP pozostają od PC-A do PC-D, ale ramka w VLAN 20 idzie z MAC routera R1 na MAC hosta PC-D, który R1 znalazł przez ARP.

## Przykład praktyczny
Małe biuro ma dwa przełączniki dostępowe, SW1 i SW2, oraz firewall routujący między VLAN-ami w układzie router-on-a-stick. Planujesz trzy VLAN-y, każdy z własną podsiecią prywatną (RFC 1918):

| VLAN | Nazwa | Podsieć | Brama (podinterfejs firewalla) |
|---|---|---|---|
| 10 | Pracownicy | `192.168.10.0/24` | `192.168.10.1` |
| 20 | Goście | `192.168.20.0/24` | `192.168.20.1` |
| 99 | Zarządzanie | `192.168.99.0/24` | `192.168.99.1` |
| 999 | Natywny (nieużywany) | brak | brak |

VLAN 99 zawiera adresy zarządzania samych przełączników. VLAN 999 istnieje tylko jako VLAN natywny trunków: nigdy nie umieszcza się w nim żadnego hosta, więc nic prawidłowego nie podróżuje trunkiem bez znacznika. (Wyjaśnia to sekcja [Kwestie bezpieczeństwa](#kwestie-bezpieczeństwa).)

**Plan portów SW1** (SW2 jest podobny):

| Port | Podłączony do | Tryb | VLAN-y |
|---|---|---|---|
| 1–20 | Biurka pracowników | Access | 10 |
| 21–22 | Punkty dostępowe Wi-Fi dla gości | Access | 20 |
| 23 | Firewall | Trunk | Dozwolone 10, 20, 99; natywny 999 |
| 24 | SW2 | Trunk | Dozwolone 10, 20, 99; natywny 999 |
| Nieużywane porty | nic | Access, wyłączone | 999 |

Zwróć uwagę, że punkty dostępowe są na portach access w VLAN 20 tylko dlatego, że obsługują wyłącznie sieć dla gości. Punkt dostępowy rozgłaszający kilka sieci bezprzewodowych wymagałby trunku.

**Jak wygląda tablica MAC.** Po pewnym ruchu tablica SW1 może wyglądać tak (kolumny zależą od producenta):

```text
VLAN  MAC address         Port  Type
10    00:00:5e:00:53:11   1     dynamic
10    00:00:5e:00:53:12   2     dynamic
10    00:00:5e:00:53:fe   23    dynamic
20    00:00:5e:00:53:fe   23    dynamic
20    00:00:5e:00:53:21   21    dynamic
10    00:00:5e:00:53:13   24    dynamic
```

MAC firewalla `00:00:5e:00:53:fe` pojawia się dwa razy, raz na VLAN, oba na porcie trunk 23. `00:00:5e:00:53:13` to laptop pracownika podłączony do SW2: z punktu widzenia SW1 znajduje się za portem 24.

**Konfiguracja.** Każda platforma ma własną składnię. W Linuksie, którego użyjesz w laboratorium, most z obsługą VLAN, z portem access w VLAN 10 i trunkiem przenoszącym VLAN-y 10, 20 i 99, wygląda tak:

```bash
sudo ip link add br0 type bridge vlan_filtering 1
sudo bridge vlan add dev eth1 vid 10 pvid untagged   # access port in VLAN 10
sudo bridge vlan del dev eth1 vid 1
sudo bridge vlan add dev eth24 vid 10                # trunk: tagged 10, 20, 99
sudo bridge vlan add dev eth24 vid 20
sudo bridge vlan add dev eth24 vid 99
sudo bridge vlan del dev eth24 vid 1
```

Tutaj `eth1` i `eth24` oznaczają fizyczne porty dodane do mostu. Słowa kluczowe `pvid untagged` czynią z portu port access: wchodzące ramki bez znacznika trafiają do VLAN 10, a wychodzące ramki opuszczają port bez znacznika. Porty dodane bez nich przenoszą wyłącznie ramki ze znacznikiem.

Dla porównania te same dwa porty w składni w stylu Cisco IOS, jako przykład jednego producenta:

```text
interface GigabitEthernet1/0/1
 switchport mode access
 switchport access vlan 10
!
interface GigabitEthernet1/0/24
 switchport mode trunk
 switchport trunk allowed vlan 10,20,99
 switchport trunk native vlan 999
 switchport nonegotiate
```

> [!NOTE]
> Dokładne polecenia zależą od producenta, modelu i wersji oprogramowania. Na przykład niektóre starsze przełączniki, które obsługują też metodę znakowania sprzed standardu, wymagają `switchport trunk encapsulation dot1q` przed `switchport mode trunk`. Sprawdź dokumentację swojej platformy.

## Typowe błędy
- **Niezgodność VLAN-u natywnego.** Jeśli jeden koniec trunku używa VLAN-u natywnego 1, a drugi 999, ramki bez znacznika z jednego VLAN-u trafiają do drugiego. Niektóre przełączniki wykrywają to przez protokół wykrywania sąsiadów i zapisują ostrzeżenie; czytaj logi.
- **VLAN niedozwolony na trunku.** Hosty z tego samego VLAN-u na dwóch przełącznikach nie mogą się połączyć, bo VLAN-u brakuje na liście dozwolonych na trunku albo nie istnieje na jednym z przełączników. Sprawdź oba końce.
- **Port access w złym VLAN-ie.** Host dostaje adres IP z niewłaściwej puli DHCP albo żadnego. Porównaj VLAN portu z dokumentacją.
- **Brak bramy dla VLAN-u.** Hosty docierają do własnego VLAN-u, ale do niczego więcej. Sprawdź, czy router lub przełącznik warstwy 3 ma w tym VLAN-ie interfejs z adresem bramy i czy jest aktywny.
- **Oczekiwanie, że VLAN zatrzyma ruch między podsieciami.** VLAN-y rozdzielają warstwę 2. Gdy router je połączy, cały ruch płynie, chyba że przefiltrujesz go listami kontroli dostępu (ACL, access control lists) lub firewallem.
- **Zostawienie root bridge przypadkowi.** Przy domyślnych priorytetach najstarszy przełącznik (często z najniższym MAC) może zostać rootem i przenosić ruch, do którego nigdy nie był przeznaczony. Ustaw priorytet na przełączniku, który chcesz mieć jako root.
- **Wyłączanie STP, by naprawić wolny start portu.** Działa do czasu, aż ktoś utworzy pętlę. Użyj zamiast tego portów edge.

## Kwestie bezpieczeństwa
Warstwa 2 domyślnie ufa: przełączniki uczą się dowolnego źródłowego MAC, zalewają nieznane ramki, a na niektórych platformach automatycznie negocjują trunki. Atakujący z nogą w jednym porcie access może to wykorzystać. Poniższe ataki wyjaśniono po to, byś umiał je rozpoznać i im zapobiegać. Odtwarzaj je wyłącznie w izolowanym laboratorium, które należy do Ciebie.

- **Zalewanie tablicy MAC (MAC flooding).** Tablica adresów MAC ma ograniczony rozmiar. Atakujący wysyła tysiące ramek z losowymi źródłowymi MAC i ją zapełnia. Gdy jest pełna, przełącznik nie może uczyć się prawidłowych adresów, więc zalewa ich ruch przez wszystkie porty VLAN-u, także port atakującego, który może go teraz przechwycić. **Obrona: port security**, które ogranicza liczbę adresów MAC, jakie port może poznać (np. jeden lub dwa na porcie biurkowym), i wyłącza port lub odrzuca ramki po przekroczeniu limitu. Uwierzytelnianie oparte na porcie z IEEE 802.1X jest silniejszą kontrolą: urządzenie musi się uwierzytelnić, zanim jego port zacznie przekazywać ruch.
- **VLAN hopping przez podszywanie się pod przełącznik (switch spoofing).** Niektóre przełączniki potrafią automatycznie negocjować trunki (np. własnościowy protokół Cisco Dynamic Trunking Protocol, DTP). Jeśli port biurkowy zostawiono w trybie automatycznym, maszyna atakującego może udawać przełącznik, utworzyć trunk i dotrzeć do każdego VLAN-u. **Obrona:** jawnie skonfiguruj każdy port skierowany do hostów jako port access, jawnie konfiguruj trunki i wyłącz negocjację trunków.
- **VLAN hopping przez podwójne znakowanie (double tagging).** Atakujący na porcie access, którego VLAN jest też VLAN-em natywnym trunku, wysyła ramkę z dwoma znacznikami 802.1Q: zewnętrzny to VLAN natywny, wewnętrzny to VLAN docelowy. Pierwszy przełącznik zdejmuje zewnętrzny znacznik i, ponieważ VLAN natywny idzie bez znacznika, wysyła ramkę przez trunk tylko z wewnętrznym znacznikiem. Następny przełącznik odczytuje ten znacznik i dostarcza ramkę do VLAN-u docelowego. Działa tylko w jedną stronę (odpowiedzi nie wracają), ale to wystarcza do niektórych ataków. **Obrona: higiena VLAN-u natywnego.** Używaj dedykowanego, nieużywanego VLAN-u natywnego, do którego nie należy żaden port access (VLAN 999 w przykładzie praktycznym), nigdy nie używaj VLAN 1 dla użytkowników i, jeśli platforma na to pozwala, znakuj także VLAN natywny.
- **Ogólne utwardzanie trunków.** Dopuszczaj tylko te VLAN-y, których każdy trunk potrzebuje, wyłączaj nieużywane porty i umieszczaj je w nieużywanym VLAN-ie, a interfejsy zarządzania trzymaj we własnym VLAN-ie, osiągalnym tylko z maszyn administratorów.
- **Ataki na Spanning Tree.** Urządzenie wysyłające BPDU z bardzo niskim priorytetem może zostać root bridge i przeciągnąć ruch przez siebie albo wywoływać ciągłe przeliczanie topologii. **Obrona: BPDU guard** na portach edge wyłącza port, jeśli odbierze jakąkolwiek BPDU, bo port biurkowy nigdy nie powinien żadnej widzieć. Root guard na portach skierowanych do przełączników niższego poziomu uniemożliwia im zostanie rootem.
- **Fałszywe serwery DHCP i ARP spoofing.** Urządzenie odpowiadające na żądania DHCP może podać siebie jako bramę domyślną. **Obrona: DHCP snooping** oznacza porty jako zaufane (w stronę prawdziwego serwera DHCP) lub niezaufane (wszystkie pozostałe) i odrzuca odpowiedzi serwera DHCP z portów niezaufanych. Zapisywane przez niego powiązania (bindings) zasilają też Dynamic ARP Inspection (DAI), które odrzuca sfałszowane odpowiedzi ARP.

> [!IMPORTANT]
> VLAN-y to narzędzie segmentacji, a nie granica bezpieczeństwa samo w sobie. Izolują ruch tylko wtedy, gdy przełączniki są utwardzone jak wyżej, a router lub firewall między VLAN-ami filtruje ruch. Traktuj każdy port access jako niezaufany.

## Podsumowanie
- Przełącznik uczy się źródłowych adresów MAC dla portów, przekazuje ramki do znanych adresów docelowych, zalewa broadcasty i nieznane adresy docelowe oraz wygasza nieużywane wpisy (często po 300 sekundach).
- Każdy port przełącznika to domena kolizji; wszystkie porty VLAN-u tworzą jedną domenę rozgłoszeniową. Routery i granice VLAN-ów dzielą domeny rozgłoszeniowe.
- VLAN to osobna domena rozgłoszeniowa wewnątrz przełącznika. IEEE 802.1Q znakuje ramki 4-bajtowym znacznikiem (TPID `0x8100`, PCP, DEI, 12-bitowy VID); użyteczne ID VLAN to 1–4094.
- Porty access przenoszą jeden VLAN, bez znacznika, do hostów. Porty trunk przenoszą kilka VLAN-ów, ze znacznikami, między przełącznikami i routerami; ramki bez znacznika na trunku należą do VLAN-u natywnego.
- Ruch między VLAN-ami wymaga routingu: router-on-a-stick używa jednego trunku i podinterfejsów, tanio, ale z wąskim gardłem; przełącznik warstwy 3 routuje między interfejsami VLAN z szybkością przełączania.
- Ramki Ethernet nie mają TTL, więc pętle warstwy 2 powodują burze broadcastów. STP (802.1D) wybiera root bridge i blokuje redundantne porty; RSTP (802.1w, teraz w 802.1Q) zbiega się znacznie szybciej.
- Broń warstwy 2 za pomocą port security, jawnych portów access i trunk, nieużywanego VLAN-u natywnego, przyciętych trunków, BPDU guard i DHCP snooping.

## Słowniczek
| Termin | Definicja |
|---|---|
| Ramka (frame) | Jednostka danych warstwy 2, z docelowym i źródłowym adresem MAC, polem typu, danymi i sumą kontrolną. |
| Adres MAC (Media Access Control) | 48-bitowy adres sprzętowy identyfikujący interfejs sieciowy w sieci warstwy 2. |
| Przełącznik (bridge) | Urządzenie warstwy 2 przekazujące ramki między swoimi portami na podstawie docelowych adresów MAC. |
| Tablica adresów MAC (tablica CAM, baza przekazywania) | Lista przełącznika mówiąca, który adres MAC był ostatnio widziany na którym porcie, osobno dla każdego VLAN-u. |
| Uczenie się (learn) | Zapisanie źródłowego adresu MAC ramki przy porcie, którym przyszła. |
| Przekazywanie (forward) | Wysłanie ramki jedynym portem, na którym znany jest jej docelowy MAC. |
| Zalewanie (flood) | Wysłanie ramki każdym portem jej VLAN-u poza tym, którym przyszła; stosowane dla broadcastu, multicastu i nieznanego unicastu. |
| Filtrowanie (filter) | Odrzucenie ramki, której adresat znajduje się na tym samym porcie, którym ramka przyszła. |
| Wygaszanie (age out) | Usunięcie wpisu tablicy MAC, który nie był odświeżany przez czas wygaszania. |
| Domena kolizji | Urządzenia, których transmisje mogą kolidować we wspólnym medium; jedna na port przełącznika. |
| Domena rozgłoszeniowa | Urządzenia odbierające nawzajem swoje broadcasty; jedna na VLAN, ograniczona routerami. |
| Router | Urządzenie warstwy 3 przekazujące pakiety między sieciami i zatrzymujące broadcasty. |
| Wirtualna sieć LAN (VLAN) | Logiczna domena rozgłoszeniowa wewnątrz jednego lub kilku przełączników, z własną tablicą adresów MAC. |
| ID VLAN (VID) | 12-bitowa liczba identyfikująca VLAN; użyteczne są 1–4094. |
| IEEE 802.1Q | Standard znakowania VLAN (a dziś także bridgingu i spanning tree w ogólności). |
| Znacznik VLAN | 4-bajtowe pole 802.1Q wstawiane za źródłowym MAC: TPID, PCP, DEI i VID. |
| Port access | Port przełącznika w jednym VLAN-ie, wysyłający i odbierający ramki bez znacznika, zwykle do hosta. |
| Port trunk | Port przełącznika przenoszący kilka VLAN-ów, rozróżnianych znacznikami 802.1Q. |
| VLAN natywny | VLAN, do którego port trunk przypisuje ramki bez znacznika; w Linuksie nazywany PVID. |
| Podinterfejs | Logiczny interfejs routera powiązany z jednym VLAN-em na interfejsie fizycznym, z własnym adresem IP. |
| Router-on-a-stick | Routing między VLAN-ami z jednym interfejsem routera podłączonym do trunku i jednym podinterfejsem na VLAN. |
| Przełącznik warstwy 3 | Przełącznik, który potrafi też routować między VLAN-ami, używając jednego interfejsu wirtualnego na VLAN. |
| Pętla (loop) | Dwie lub więcej aktywnych ścieżek warstwy 2 między tymi samymi przełącznikami, pozwalających ramkom krążyć w nieskończoność. |
| Burza broadcastów | Ramki broadcast powielane przez pętlę warstwy 2, aż nasycą sieć. |
| Spanning Tree Protocol (STP) | Protokół IEEE 802.1D blokujący redundantne porty przełączników, by utworzyć drzewo bez pętli. |
| Bridge Protocol Data Unit (BPDU) | Ramki wymieniane przez przełączniki do działania STP lub RSTP. |
| Bridge ID | Priorytet przełącznika i jego adres MAC; najniższy zostaje root bridge. |
| Root bridge | Przełącznik w centrum drzewa rozpinającego. |
| Port główny (root port) | Na przełączniku innym niż root port z najlepszą ścieżką do root bridge. |
| Port desygnowany | Na każdym łączu port przekazujący ruch na to łącze. |
| Port zablokowany | Port, któremu STP zabrania przekazywania ramek, by zapobiec pętli (port alternatywny w RSTP). |
| Rapid Spanning Tree Protocol (RSTP) | Szybszy następca STP, najpierw IEEE 802.1w, teraz część IEEE 802.1Q. |
| Port alternatywny | Zablokowany port RSTP będący gotową zapasową ścieżką do roota. |
| Port edge | Port RSTP podłączony do hosta, który zaczyna przekazywać ruch natychmiast. |
| Discarding (odrzucanie) | Stan portu RSTP, w którym port nie przekazuje ramek. |
| MAC flooding | Atak zapełniający tablicę MAC przełącznika, tak że zalewa on ruchem atakującego. |
| Port security | Funkcja przełącznika ograniczająca, jakich adresów MAC lub ilu port może używać. |
| VLAN hopping | Ataki wysyłające ruch do VLAN-u, do którego atakujący nie należy (switch spoofing, double tagging). |
| Switch spoofing | VLAN hopping przez wynegocjowanie trunku z portem przełącznika pozostawionym w trybie automatycznym. |
| Double tagging | VLAN hopping przez wysłanie ramki z dwoma znacznikami 802.1Q przez VLAN natywny trunku. |
| BPDU guard | Funkcja wyłączająca port edge, jeśli odbierze BPDU. |
| DHCP snooping | Funkcja przełącznika odrzucająca komunikaty serwera DHCP przychodzące na portach niezaufanych. |

## Sprawdź swoją wiedzę
1. Dlaczego przełącznik uczy się ze *źródłowego* adresu MAC ramki, a nie z docelowego?
2. Kolega mówi: „Kupiliśmy większy przełącznik, więc mamy mniej problemów z broadcastami”. Czy ma rację? Co naprawdę zmniejszyłoby ruch broadcast?
3. Dwa przełączniki łączy trunk. Hosty w VLAN 20 na obu przełącznikach nie mogą się połączyć, ale VLAN 10 działa dobrze. Wymień trzy rzeczy, które byś sprawdził.
4. Kiedy wybrałbyś router-on-a-stick zamiast przełącznika warstwy 3, nawet w sieci, której stać na oba?
5. Dlaczego pętla w warstwie 2 powoduje burzę, a pętla w warstwie 3 w końcu się kończy? Co z tym robi STP?
6. Atakujący jest podłączony do portu biurkowego w VLAN 1. Które decyzje konfiguracyjne na trunkach umożliwiają atak z podwójnym znakowaniem, a które go powstrzymują?

## Źródła
- IEEE 802.1Q — Bridges and Bridged Networks (znakowanie VLAN i obecny dom RSTP oraz MSTP).
- IEEE 802.1D — MAC Bridges (oryginalny Spanning Tree Protocol; wydanie z 2004 r. zastąpiło STP przez RSTP).
- IEEE 802.1w — Rapid Reconfiguration of Spanning Tree (oryginalna poprawka RSTP).
- IEEE 802.1ad — Provider Bridges (układane w stos znaczniki „Q-in-Q”).
- IEEE 802.1X — Port-Based Network Access Control.
- [RFC 7042](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc7042) — IANA Considerations and IETF Protocol and Documentation Usage for IEEE 802 Parameters (adresy MAC do dokumentacji).
- [RFC 1918](https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc1918) — Address Allocation for Private Internets.
- [Dokumentacja jądra Linuksa: Ethernet bridging](https://docs.kernel.org/networking/bridge.html) (po angielsku).
- [Strona podręcznika `bridge(8)`](https://man7.org/linux/man-pages/man8/bridge.8.html) — konfiguracja mostu i VLAN-ów w iproute2 (po angielsku).
